‘Vrijheid maken we samen’

Op de radio wordt halverwege de middag al opgeroepen om wegens grote drukte niet meer naar Bevrijdingspop Haarlem te komen. De oproep lijkt aan dovemansoren gericht: stadspark Haarlemmerhout, voor de gelegenheid omgetoverd tot festivalterrein, staat deze 5 mei vol met dansende en lachende mensen. Voor de poort een lange rij van mensen die hopen zich zo snel mogelijk bij hen aan te sluiten.

Bevrijdingspop is in 45 jaar uitgegroeid tot een van de grootste evenementen van de stad, met jaarlijks zo’n 140.000 bezoekers. Op het hoofdpodium treedt Rowwen Hèze aan het eind van de middag op. In het Frederikspark, aan de andere kant van het provinciehuis, vermaakt de Haarlemse band CHARLOT het publiek. En even verderop trekken kinderen op het kinderfestival hun ouders mee voor het, vermoedelijk, zoveelste ritje in de zweefmolen.

Wie niet beter weet, zou vermoeden dat er achter het festival een grote professionele organisatie zit, maar niets is minder waar. Bevrijdingspop Haarlem draait grotendeels op vrijwilligers, hier en daar ondersteund door een professionele partij. De groep vrijwilligers bestaat dit jaar uit zo’n 450 mensen. Sommigen komen een dagje helpen, maar het gros is weken, soms zelfs maanden bezig om van het oudste bevrijdingsfestival van Nederland een succes te maken.

‘Ik neem hier speciaal vakantiedagen voor op’, bekent Tom Mulder (34), de coördinator van de catering, als hij twee dagen eerder plaatsneemt aan een van de picknicktafels in het vrijwilligersdorp op het festivalterrein. Het grasveld voor het hoofdpodium is dan nog zo goed als leeg. De enige mensen die er rondlopen, hebben stevige werkschoenen aan en sjouwen rond met decorstukken, lampen en gereedschap.

Naast Mulder zijn ook vrijwilligers Cheriëtte Lagrouw (37) en Jiska Rovers (52) aangeschoven. Zij zitten dit jaar in het ‘thema’-team, waar ze zich bezighouden met ‘alles rondom de boodschap van vrijheid’. Hoeveel tijd zij kwijt zijn met dit vrijwilligerswerk? ‘In oktober beginnen de vergaderingen. Dan zitten we, denk ik, op zo’n acht uur per week’, zegt Rovers hardop denkend. ‘En dat loopt op en op en op, tot de laatste weken voor het festival, waarin we er bijna fulltime mee bezig zijn.’

Een behoorlijke tijdsinvestering dus, maar dat hebben ze er graag voor over. Tom Mulder: ‘Ik kom hier al sinds mijn zestiende. Ik werkte toen nog bij Albert Heijn als vakkenvuller en zag een poster hangen dat ze vrijwilligers zochten. Nadat ik me had aangemeld, kwam ik in de keuken terecht en daar ben ik nooit meer vertrokken. In de dagen voor het evenement begin ik rond zes uur ’s ochtends en ben ik vaak pas rond drie uur ’s nachts klaar. Toch voelt het nooit als een moetje. Het is iets wat ik vol energie doe. Misschien soms zelfs wel met iets té veel energie’, vertelt hij grijnzend.

Ook Rovers en Lagrouw zijn al jaren van de partij en dat geldt wel voor meer vrijwilligers, verzekeren ze. Lagrouw: ‘Als je eenmaal aangehaakt bent, ga je hier niet snel meer weg.’

Dat zich dit jaar een recordaantal van 430 vrijwilligers aanmeldde voor Bevrijdingspop, verbaast het drietal dan ook niet. ‘Veel mensen horen de positieve verhalen via via en worden dan nieuwsgierig’, stelt Lagrouw. Al vermoeden ze alle drie dat ook de tijdgeest meespeelt.

‘Voor onze generatie was leven in vrijheid lange tijd iets vanzelfsprekends’, zegt Rovers. ‘Maar ik merk in mijn omgeving dat veel mensen zich nu afvragen: is dat wel zo? Door alle onrust in de wereld en de oorlogen in Oekraïne en Gaza leeft het thema, denk ik, ook meer. Daarom zijn 4 en 5 mei ook zo bijzonder. We moeten stil blijven staan bij wat er is gebeurd’, vindt ze. ‘Maar ook de bevrijding blijven vieren, gewoon om te beseffen: deze vrijheid maken we samen. We moeten het echt met elkaar doen.’

Die woorden sluiten naadloos aan bij die van Bevrijdingspop-oprichter Ilco van der Linde, die later op de dag een groep buurtbewoners en sponsoren toespreekt, voordat ze een rondleiding krijgen over het terrein. ‘Als het om het beschermen van onze vrijheid gaat, moeten we te allen tijde alert blijven en nooit, nóóit wegkijken’, stelt hij. De sociaal ondernemer is officieel niet meer betrokken bij de organisatie van het evenement, maar komt nog bijna elk jaar even langs. En de groep luistert met volle aandacht, als hij nog een keer vertelt hoe het ooit allemaal begon.

In het kort: zijn vader, een verzetsstrijder, zat na de oorlog in de organisatie van 4 en 5 mei. Hij liet in 1980 een opzet van het programma aan zijn destijds vijftienjarige zoon zien en die merkte op dat er weinig bij zat wat zijn generatie aansprak. Daarop ontstond het idee bij Van der Linde junior om voor die groep zelf wat te organiseren. ‘Ik leende honderd gulden van mijn vader en dacht dat ik het daarmee wel moest redden’, vertelt hij.

Het leek een onmogelijke missie, maar hij bleef net zo lang op deuren kloppen tot het geregeld was. De eerste editie vond plaats in wat later het bekende poppodium Patronaat zou worden. Het werd een succes dat zich jaar op jaar herhaalde. ‘Hoe mooi is het dat dit eruit voortgekomen is’, zegt Van der Linde, terwijl zijn blik over het terrein dwaalt, waar op dat moment nog steeds tientallen mensen bezig zijn met de opbouw.

Nog even terug naar de picknicktafel, waar Lagrouw, Rovers en Mulder vertellen hoe Bevrijdingspop door de jaren heen is veranderd. Zo is het thema duurzaamheid bijvoorbeeld een steeds grotere rol gaan spelen. ‘We werken zoveel mogelijk met lokale producten. Er komt niks uit een pakje’, vertelt cateringcoördinator Mulder. Samen met zijn team bereidt hij in een week tijd 5.500 maaltijden voor de vrijwilligers en artiesten.

‘We koken gasloos, scheiden ons afval en de producten die overblijven gaan naar de Voedselbank in Haarlem’, somt hij op. ‘Ook houden we dit jaar voor het eerst onze footprint bij. Die kennis gebruiken we om Bevrijdingspop komende jaren nog verder te vergroenen.’

De toekomst van Bevrijdingspop is overigens wel een dingetje. ‘Dat zit hem vooral in het financiële plaatje’, vertelt Lagrouw. ‘Bevrijdingsfestivals zijn gratis toegankelijk, dat moet ook zo blijven, maar dat betekent dat we weinig knoppen hebben om aan te draaien. Qua inkomsten zijn we afhankelijk van subsidies en de horeca-omzet. Maar ja, er zit natuurlijk een max aan wat je kan vragen voor één biertje.’

De vrijwilligers zijn dan ook heel blij met de financiële steun van Rabobank en een aantal andere bedrijven, want een 5 mei zónder Bevrijdingspop? Dat kan het drietal zich niet voorstellen. ‘Ondenkbaar’, klinkt het uit drie monden tegelijk.

Tijd om lang stil te staan bij de toekomst is er niet, want er moet nog flink gewerkt worden om van deze editie een succes te maken. Hoe laat ze die avond haar bed in dook, kan Lagrouw zich een week later niet meer herinneren, maar het maakt ook niet uit. ‘Het was echt een waanzinnig mooie editie’, vertelt ze.

In de Haarlemmerhout lijkt het intussen alsof er nooit iets is gebeurd. Zo snel als de podia zijn opgebouwd, zo snel zijn ze ook weer verdwenen. Maar de herinneringen dreunen nog na. ‘Het weer was nog beter dan verwacht, de sfeer was goed. Het was weer een editie voor in de boeken’, concludeert Lagrouw, die in de dagen na het festival nog druk is met het afhandelen van de laatste organisatorische zaken. Bijkomen doet ze later wel. Hoewel? ‘De eerste plannen voor volgend jaar zijn alweer gesmeed!’ besluit ze met een lach.