‘Ik haal altijd alles uit elkaar’

Een lamp, een tv, een naaimachine, een kettingzaag en een spijkerbroek: zomaar een greep uit wat er op deze zonnige zaterdagochtend binnenkomt bij het Repair Café in Kampen. De eerste bezoeker stond al vóór negen uur met haar Senseo voor de deur te wachten. Geen uitzondering, volgens organisator Iris Boter. ‘Het is eigenlijk altijd druk.’

Het Repair Café begon elf jaar geleden in IJsselmuiden, maar zit nu alweer zes jaar op de huidige locatie. ‘Vroeger kwamen vooral oudere mensen langs met hun spullen’, zegt Liesbeth van der Wolde, bedrijfsleider van Kringloop Kampen, waar het Repair Café tien keer per jaar plaatsheeft.

‘Mensen die van huis uit geleerd hebben om niets weg te gooien. Zij zijn opgegroeid met ‘wat stuk is, repareer je’. Maar de laatste jaren zie je ook steeds meer jongeren. Die zijn juist heel bewust bezig met duurzaamheid. Tweedehands is allang geen schande meer, het is hip geworden. Vroeger vroegen mensen of er een achterdeur was, zodat de buurvrouw hen niet zag binnenkomen. Pubers liepen soms demonstratief met hun neus dicht langs de tweedehands kleding.’

De wens om groener te leven en bewuste, duurzamere keuzes te maken, zal zeker een rol spelen in de aantrekkingskracht van het Repair Café, maar soms is iemand ook gewoon gehecht aan een apparaat. ‘We hebben een keer een zestig jaar oud strijkijzer van een mevrouw gerepareerd’, vertelt Iris. ‘Ze had het op haar trouwdag gekregen en was zó dankbaar dat hij het weer deed.’

Nog een reden om hier trouw te komen, is de gezelligheid. Als jouw broodrooster of stofzuiger wordt gerepareerd, blijf je erop wachten. Mét een lekker kopje koffie natuurlijk. Er ontstaan mooie gesprekken tussen reparateur en klant. ‘Maar zeker ook tussen de vrijwilligers’, zegt Iris. ‘We hebben echt een band met elkaar. Sommigen zijn er vanaf het begin bij.’

Eén van die vrijwilligers is Jaap. Hij heeft zich het laatste uur gebogen over een oud gouden horloge, maar kreeg het niet aan de praat. ‘Niets aan te doen’, zegt bezoeker Matthijs schouderophalend. ‘Het is van mijn 98-jarige vader en ligt al jaren in de kast. Ik ging hier vandaag naartoe met een kapotte kettingzaag en mijn vader zei: ‘Neem nou meteen dat horloge mee.’ Helaas was het veertje stuk, dat moet echt een horlogemaker doen. Maar… mijn kettingzaag doet het weer!’

Voor Jaap is het Repair Café tien keer per jaar een uitje. ‘Het is altijd gezellig’, zegt hij. ‘Maar ik vind het vooral nuttig. Mensen gooien veel te snel spullen weg. Ergens snap ik het ook wel. Als je een onderdeel uit je printer moet vervangen en dat onderdeel is even duur als een nieuwe printer, begrijp ik dat je een nieuwe koopt. Maar zo zou het eigenlijk niet moeten zijn. Ik haal altijd alles uit elkaar. Tot ergernis van mijn vrouw, die wil ook weleens iets nieuws kopen.’

Vandaag is er onder de bezoekers ook iemand die terugkomt met zijn defecte apparaat. Er moest een onderdeel besteld worden – dat doet de klant dan zelf. Maar de meeste onderdelen komen uit de kringloopwinkel zelf. Bedrijfsleider Liesbeth: ‘Alles wat binnenkomt en niet meer verkocht kan worden, halen we uit elkaar. Daar komen vaak prima onderdelen uit. Een stukje snoer, een moertje, een knoopje, een stekkertje. Zo vinden we vaak net dat ene onderdeeltje dat nodig is.’

Elf jaar Repair Café betekent een heleboel mooie verhalen. En anekdotes over wel heel aparte reparaties. Gastvrouw Hildemarthe, die waar nodig ook meehelpt met simpel herstelwerk, heeft bijvoorbeeld een paar weken geleden nog sokken gestopt. ‘Je zou denken dat dat niet meer van deze tijd is’, lacht ze. ‘Maar een jongetje had nieuwe tennissokken en daar zat een gat in. Tja, dan stoppen we ze dus.’

Hildemarthe herinnert zich ook de keer dat iemand een muziekdoosje kwam brengen. ‘Zo’n klassiek doosje met een poppetje, niets deed het meer. Stonden er drie grote kerels over dat tere doosje gebogen, zo’n grappig gezicht.’

‘Ook zo’n geestig verhaal: de pratende pop die niets meer zei’, vult Iris aan. ‘Die pop had een mechaniekje in haar buik om te kunnen praten, maar dat deed ze dus niet meer. Úrenlang waren ze ermee bezig. Ineens hoorden we vanaf de tafel: “Ma-ma”.’

Zo’n driekwart van alle reparaties is succesvol. En soms zorgt zo’n succes voor een emotioneel moment bij de vrijwilligers. ‘Een vrouw bracht ooit een stokoude cassetterecorder’, mijmert Iris. ‘Die had het tientallen jaren niet gedaan. Toen de reparateur hem had gemaakt, hoorden we een kinderkoor dat kerstliedjes zong. Die opname was vijftig jaar oud. Heel bijzonder, we kregen kippenvel. Ik schoot er bijna van vol.’

Voor de reparateurs – sommigen met een technische achtergrond, anderen hobbyist – is het maken van de kapotte voorwerpen in veel gevallen een kwestie van héél veel geduld. Vrijwilliger Hans is al de hele ochtend bezig met de reparatie van een naaimachine. ‘Ik weet niet waar ze hem mee hebben gesmeerd, maar het lijkt wel stroop’, zegt hij. ‘Ik heb alle onderdeeltjes schoongemaakt met water en zeep en hij doet het alweer bijna.’

Voor de eigenaar van de naaimachine is het vandaag een lange zit, maar het gebeurt ook regelmatig dat iemand zo weer buiten staat. ‘Zoals het jonge stel dat een zakloze stofzuiger kwam brengen’, schatert Iris. ‘Die was stuk. Ik vroeg of ze de bak al hadden geleegd. De bak? Het was toch een zakloze stofzuiger?’

De anekdote is tekenend voor de zaterdagochtenden bij het Repair Café. Er wordt veel – nuttig – werk verzet, maar het is er vooral ook heel erg leuk.