Stöppelhaene: wereldberoemd in Salland

Het is nog vroeg als we op de zonovergoten vierde dag van Stöppelhaene het centrum van Raalte binnenlopen. Ver buiten het dorp kondigden gele vlaggenslingers met de kenmerkende zwarte haan erop het festival al aan. Het is overduidelijk dat heel Salland in de ban is van het oogstfeest.

Deze ochtend liggen er op het grote dorpsplein her en der verdwaalde restjes kleurige confetti van gisteravond, toen onder anderen Son Mieux, Snelle en Clouseau optraden. ‘De confetti zat nog in mijn capuchon toen ik thuiskwam’, zegt een vrijwilliger met een schorre stem. Ze heeft maar drie uur geslapen. Het is keihard werken, maar ontzettend leuk en gezellig.

Zelfs ’s ochtends is er elk ogenblik reuring. Op het moment dat voorzitter André Duteweert ons naar de plek wil leiden waar tientallen eigenaren van klassieke auto’s en vele toeschouwers met koffie staan te wachten op de start van de Oldtimertoertocht, komt de Oogstkoningin aan. En die aankomst is niet te missen. Op een feestelijk versierde kar, voortgetrokken door een tractor, wuift ze met kroon en in galajurk naar haar publiek.

De Oogstkoningin is belangrijk tijdens Stöppelhaene. Ze wordt tijdens de openingsavond gepresenteerd en speelt een prominente rol tijdens de resterende dagen van het festival. Ze reikt prijzen uit, opent evenementen en bezoekt, altijd geflankeerd door haar twee hofdames, verpleeg- en verzorgingshuizen in de buurt. Veel dingen doet ze samen met de Sallandse Boer, wiens naam een maand eerder bekendgemaakt is.

Het is overduidelijk dat dit festival niet in een paar weken in elkaar wordt gedraaid. Met zo’n 1.200 vrijwilligers en 14 commissies die elk een eigen onderdeel organiseren, is Stöppelhaene een logistiek monsterproject. ‘We hebben er bijna tien maanden aan gewerkt’, zegt een trotse Duteweert. ‘Een flinke organisatie dus. Maar het is het waard. De sfeer is fantastisch. Dit feest zit ons in het bloed. Het is inmiddels ook veel meer dan een oogstfeest. De bingo op vrijdagmiddag bijvoorbeeld is legendarisch. Er doen 1.100 mensen mee – vooral héél veel jongeren – en kaarten zijn binnen 3 minuten uitverkocht. Je weet niet wat je meemaakt.’

Stöppelhaene is belangrijk voor de regio. Het feest trekt jaarlijks rond de 120.000 bezoekers. Het versterkt de saamhorigheid in Salland en zet Raalte op de kaart. ‘Iedereen doet mee’, vervolgt Duteweert. ‘Bedrijven sponsoren, boeren stellen hun schuren beschikbaar voor de bouw van de praalwagens, en elk huishouden hangt de vlag uit.’

Bovendien is de impact economisch voelbaar: lokale horecagelegenheden draaien hun beste week van het jaar. ‘Het levert enorm veel op voor de lokale economie. Maar nog belangrijker: het verbindt. Jong, oud, boer, burger: tijdens Stöppelhaene vieren we met z’n allen feest en is iedereen gelijk. En dat merk je ook achter de schermen. Vanavond alleen al staan er 120 mensen achter de bar. Dat loopt alleen soepel als je samenwerkt. De energie van de vrijwilligers is ongelooflijk. Ik sta versteld van hun gedrevenheid, dáár is Stöppelhaene op gebouwd.’

Een van de hoogtepunten is het oogstcorso: een optocht van praalwagens die op donderdag door het dorp trekt. De wagens zijn ware kunstwerken, versierd met oogstproducten: vele duizenden zaden, bonen en andere natuurlijke materialen. En voordat de praalwagens tentoongesteld worden in een overdekte tent tegenover de kerk, moeten ze natuurlijk een zegetocht maken door het dorp.

Ouderen en mensen met een beperking kunnen het corso bekijken vanaf een speciaal ingericht Zorgterras, waar ze met busjes naartoe worden gebracht. Ruim driehonderd mensen uit Raalte en omgeving worden hier gastvrij ontvangen. Vrijwilligers zorgen voor koffie, thee en een dikke plak krentenwegge, gesponsord door lokale ondernemers.

Tussen de optredens van twee Sallandse koren door genieten de bezoekers ongestoord van de praalwagens die voorbijtrekken. Het Zorgterras is weer zo’n voorbeeld dat laat zien waar Stöppelhaene om draait: saamhorigheid, aandacht en inclusie. Bij Stöppelhaene hoort iedereen erbij.

Een jury beoordeelt elk jaar de praalwagens op creativiteit, gebruik van natuurlijke materialen, afwerking en uitstraling, en kent vervolgens de prijzen toe. Scouting Raalte won de tweede prijs met hun indrukwekkende praalwagen, die het thema ‘De Vier Seizoenen’ heeft. Sabine Meijer van Scouting Raalte vertelt dat ze voor de 36ste keer meedoen aan het oogstcorso.

‘Alles is met de hand gedaan’, zegt ze. ‘Zaadje voor zaadje, boontje voor boontje, erwtje voor erwtje: ze worden er één voor één opgeplakt. Een pittig karwei. En de figuren op onze wagens zijn geen poppen die je even beplakt; we bouwen de hele wagen zelf op uit staal, gaas en papier-maché.’ De grote boom op de wagen was het allerlastigste te realiseren. ‘Die moest eerst helemaal plat worden opgebouwd en werd later pas in elkaar gezet. Alles moest precies passen, tot op de millimeter nauwkeurig. Als dat dan lukt, is dat gevoel onbeschrijflijk.’

De voorbereiding voor een wagen duurt maanden. ‘We beginnen in februari met het ontwerp en daarna bouwen we hem stukje bij beetje op. Op de drukste avonden werken er wel 25 mensen tegelijk’, zegt Meijer. ‘Onze jongste vrijwilliger is 17, de oudste boven de 70.’ Meijers zoon liep mee tijdens het corso en hielp ook bij de bouw. ‘Hij deed ook de beveiliging’, zegt zijn moeder. ‘Hij vertelde hoe mooi hij het vond dat alle ouderen klapten voor onze wagen toen de optocht langs het Zorgterras reed. We krijgen zó veel complimenten.’

Het is volgens Meijer niet altijd makkelijk om de jeugd te blijven enthousiasmeren voor de bouw van praalwagens. Binnen Scouting Raalte ziet ze gelukkig een nieuwe generatie opstaan. ‘Ze vinden het fantastisch om creatief bezig te zijn. En als je eenmaal een wagen hebt gebouwd, wil je nooit meer anders.’

Voor André Duteweert begint de voorbereiding van de volgende editie van Stöppelhaene vrijwel meteen nadat het festival op zondagmiddag wordt afgesloten met de lekkernijen van Stöppelhaene Culinair. ‘We evalueren en gaan al heel snel nadenken over de volgende editie. Die wordt ongetwijfeld nóg leuker en beter. Alhoewel dat bijna niet mogelijk is.’