‘Het gaat erom dat je luistert naar elkaar’

Toen de gemeenteraad van Roosendaal eind april dit jaar besloot geen asielzoekerscentrum te openen in het dorpje Heerle, begonnen mensen in de raadszaal te juichen, zoals dat in meerdere Nederlandse gemeenten gebeurde. Burgemeester Mark Buijs (56) voegde zich naar het eindoordeel van zijn raad.

‘Maar mijn hart draait om in dit soort situaties’, vertelt hij in zijn werkkamer op het stadhuis. ‘Over een paar jaar is het woord mens uit onze taal verdwenen. Iemand die bij ons komt werken, noemen we een arbeidsmigrant. En iemand die hier veiligheid zoekt, is een vluchteling. Allemaal termen die aan ontmenselijking bijdragen. En dat stopt pas als je de moeite neemt om mensen in de ogen te kijken.’

Het zijn verrassende woorden voor een burgemeester van VVD-huize, de partij die vanuit Den Haag inzet op ‘het strengste asielbeleid ooit’. Buijs, ernstig: ‘Binnen mijn partij heb je een conservatieve en een progressieve liberale stroming. Ik hoor bij die laatste. Dat komt door mijn jeugd.’

Mark Buijs werd geboren in een gezin met vier zoons in het Brabantse dorpje Herpt, in de buurt van Heusden. Je krijgt het niet verzonnen, maar hij groeide op aan de Burgemeester Buijsstraat, vernoemd naar een overgrootvader, dus het stond in de sterren geschreven dat hij ‘burgervader’ zou worden, een woord dat hij zelf graag gebruikt.

Zijn vader runde een agrarisch loonbedrijf tot hij plots aan een hartaandoening overleed. Mark Buijs was dertien jaar. ‘Ik heb daar veel van geleerd’, zegt hij. ‘Van de ene op de andere dag nam mijn moeder de zaak over. Gelukkig werden we aan alle kanten geholpen. Andersom hielpen mijn ouders ook anderen. Hoe vaak wij niet een kwetsbaar kind in ons gezin hebben opgenomen. Ik zag daarmee zelf als kind wat een vangnet kan betekenen.’

Samen met zijn moeder en broers hield Buijs het familiebedrijf overeind. Buijs maakte zijn havo en later zijn vwo af, maar dat ging niet vanzelf. Door het gebrek aan tijd, maar ook omdat hij dyslectisch is. Hij was een van de eersten bij wie dat destijds werd vastgesteld.

‘Die zaken hebben mij gevormd. Ik weet dat je ergens kunt komen als je de kansen pakt die je krijgt en als je hard werkt. Ik werd al jong volwassen en ontwikkelde een sterk verantwoordelijkheidsgevoel.’ Na de middelbare school studeerde Buijs aan de hts en hij deed een studie rechten en economie aan de Universiteit van Tilburg, studies die hij niet afrondde.

Voor hij gevraagd werd om de lokale politiek in te gaan, werd Buijs ondernemer. Via een vriend kwam hij in aanraking met de wereld van kunst en antiek. Tien jaar had hij samen met zijn vrouw een antiekhandel binnen de oude vestingmuren van Heusden. Hij was een bekende ondernemer in het stadje, met bovendien een bekende achternaam. Zijn grootvader was wethouder in Heusden geweest. Toen de lokale partij Heusden Eén hem vroeg lid te worden, hoefde hij niet lang na te denken.

Buijs kwam in 1999 in de gemeenteraad van Heusden. ‘Mensen uit mijn oude dorp stemden massaal op me en ineens zat ik daar. Als ondernemer was ik gespecialiseerd in financieel rendement, nu werd ik ondernemer in maatschappelijk rendement. Dat ging me goed af. Want ik ben een mensenmens.’

Van 2006 tot en met 2013 was Buijs wethouder in de gemeente Heusden met volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en economische zaken in zijn portefeuille. Halverwege zijn veertigste ging hij aan de slag als waarnemend burgemeester in Heusden. In 2013 werd hij burgemeester van Boxtel. ‘Ze zochten daar een aanjager. Iemand die de schouders eronder zet.’

Buijs omschrijft zichzelf als een ‘verbinder’. Het burgemeesterschap is niets meer of minder dan bouwen aan de wederkerigheid tussen mensen, beweert hij. ‘Als je goed voor iemand zorgt, komen die mensen bij je terug. In de kern gaat het om deze vraag: hoeveel geef je nu werkelijk om de mensen om je heen?’ Als burgervader geef ik om iedereen in mijn gemeente.’

Onvermoeibaar is Buijs, daarom wordt hij in de media ook wel de ‘Duracell-burgemeester’ genoemd. Voor dat arbeidsethos wijst hij opnieuw naar zijn achtergrond, en dan vooral zijn ouders. Na ruim vijf jaar Boxtel stapte hij over naar Oosterhout en toen het daar min of meer was ‘aangeharkt’, ging hij medio 2024 naar Roosendaal, volgens het ministerie van Binnenlandse Zaken de minst leefbare gemeente van Noord-Brabant.

Behalve dat er een aantal probleemwijken zijn, brak er vlak na zijn aanstelling ook een crisis uit in het college. Er gingen geruchten over een onveilige werksfeer en vanwege grensoverschrijdend gedrag stapten twee wethouders op. ‘Voor ik begon, had ik er verhalen over gehoord, maar ik kende niet de lengte en de diepte ervan. Ik wist wel dat ik hier iets te doen had. Dat trok me.’

Bij zijn aantreden reisden Buijs en zijn vrouw met de camper door de gemeente. Hij zette de luifel op, Kristel maakte koffie en samen ontvingen ze burgers voor een kennismaking. ‘We zijn een gemeente waar veel mensen zijn afgehaakt’, zegt hij. ‘Voor mij was het zaak om met hen in contact te komen. Door te luisteren.’

De komende jaren wil Buijs werken aan een beter imago van Roosendaal. Het college wil woningen gaan bouwen in de omgeving rond het spoor om Rotterdammers en ook Belgen te trekken. En kortgeleden ontving Roosendaal een miljoenensubsidie van het Rijk voor een betere leefbaarheid in probleemwijken. ‘Deze stad kan niet leunen op een rijk verleden of een enorme trots. Maar de inwoners zijn wel veerkrachtig. Er liggen kansen. En die gaan we benutten.’