‘Motoppers met superpowers zijn goud waard’

Fanatieke kreten vliegen door de opslagruimte op de hoek van de Oude Schans en het Oosterdok in Amsterdam. Aan de tafeltennistafel wordt zo hard gestreden dat de houten vloerdelen kraken. Ooit was dit pand een pakhuis van de West-Indische Compagnie.

Tegenwoordig is het een kantoorgebouw, maar de bezoekers komen nog altijd van heinde en ver. Niet meer voor suiker, koffie en tabak, maar voor een opleiding en een baan. Want in het voormalige pakhuis leidt Motopp – dat staat voor Motivation Opportunity – hoogopgeleide statushouders op tot IT-professionals.

Daar is veel vraag naar, weet Jan Princen (47), een van de oprichters van Motopp. Lange tijd zocht hij hiervoor mensen in Azië en Oost-Europa. Totdat hij een oud-klasgenoot tegenkwam die hem wat verbaasd aankeek toen hij enthousiast over zijn zoektochten vertelde. ‘Waarom haal je van ver wat je ook dichtbij kunt vinden, vroeg hij? En hij wees mij op de hoogopgeleide nieuwkomers in Nederland die zitten te springen om een baan.’

De oud-klasgenoot maakte bij de gemeente Amsterdam deel uit van een taskforce die statushouders aan het werk probeert te krijgen. ‘Veel van hen willen en kunnen werken op hoog niveau, maar kunnen geen werkgever vinden’, vertelt Princen.

Die problematiek was een beetje ver van zijn bed, bekent hij, totdat hij in contact kwam met een veertigjarige vrouw die in haar geboorteland aan vierhonderd man leiding had gegeven en hier geen baan kon vinden. ‘Zoveel potentie aan de zijlijn laten staan, dat is wel ernstig, vond ik.’

Hij realiseerde zich hoe belangrijk het voor mensen is om mee te kunnen doen. ‘Een bijdrage leveren aan de samenleving is voor veel mensen essentieel en zeker voor nieuwkomers die graag iets terug willen geven aan het land dat hen welkom heette.’ Tel daarbij op dat Nederland vergrijst en los daarvan al personeelstekorten heeft, en Motopp was geboren.

Princen kopieerde onderdelen uit het trainingsprogramma dat hij in Azië gebruikte en maakte er een training van zes tot acht maanden van, die gericht is op succesvol werken in grote Nederlandse IT-organisaties. ‘Wij leren hun niet de meest ingewikkelde IT-programma’s, maar wat nodig is om succesvol te kunnen zijn.’

Op deze manier heeft Motopp in de vijf jaar dat het bedrijf bestaat al driehonderd mensen naar werk begeleid. Er zijn er momenteel honderdvijftig in training.

In de kantoortuin van Motopp is een hoek gereserveerd voor de basistraining. Daar, gezeten in een U-vorm, kijken negen mannen en vrouwen afwisselend op hun laptop en naar het whiteboard. Ze proberen te volgen wat hun docent uitlegt. Dat is momenteel iets technisch, maar er is tijdens de opleiding ook veel aandacht voor de Nederlandse werkcultuur, vertelt Princen. Werken in een ander land vergt vaak een behoorlijk omslag, weet hij uit zijn vorige werkkring.

‘In snelgroeiende economieën zijn snelheid en kosten de belangrijkste factoren. Als dat ingebakken zit in je arbeidsethos, moet je wel een slag maken voordat je matcht met bijvoorbeeld Rabobank, waar privacy en security juist heel belangrijk zijn. Wij leren onze deelnemers dat in Nederland van je wordt verwacht dat je problemen gedegen aanpakt, en dat dat vaak niet de snelle oplossing is.’

Suleyman, die de training achter de rug heeft en dit najaar bij Rabobank aan de slag is gegaan, knikt. ‘In Turkije, mijn geboorteland, draait het om zo snel mogelijk resultaat boeken. Hier moet je prioriteiten stellen.’ Op de lange termijn is dat beter, merkt hij. ‘Natuurlijk kun je in twee dagen een website maken, maar of die website veilig is, betwijfel ik.’

Suleyman, die niet met zijn achternaam in de publiciteit wil, vluchtte drie jaar geleden met zijn vrouw en dochtertje uit Turkije nadat hij plots was ontslagen als toezichthouder op de financiële markt, net als duizenden andere ambtenaren die tegelijk met hem hun baan verloren. Hij kwam nergens meer aan de bak en besloot naar Nederland uit te wijken.

In het AZC raken vluchtelingen dan vaak de bodem, weet Princen inmiddels. Het wachten en niks doen is zwaar, beaamt Suleyman. ‘Maar’, lacht hij de moeilijke periode weg, ‘je leert daar wel goed tafeltennissen.’ Hij wijst naar de tafeltennistafel beneden in de hal. De statushouders winnen vaak van de Nederlanders, vertelt hij. ‘Met dank aan het AZC!’

Ook het leven met zoveel andere gezinnen op een paar vierkante meter was niet makkelijk. Maar Suleyman focust liever op de positieve kanten. Zijn dochtertje had er heel veel vriendjes en vriendinnetjes en heeft er goed Nederlands geleerd. En ook Suleyman is er wijzer geworden. ‘Het AZC is een hele goede leerschool in multiculturaliteit. Je deelt de ruimte daar letterlijk met de rest van de wereld. Dat komt in mijn werk bij Rabobank van pas.’

Sarah Wasim Bakhsh (30) logt voor dit gesprek in via Teams. Het is druk bij haar werkgever PostNL, dus het moet even tussen de bedrijven door. De Pakistaanse behoort tot een van de eerste ‘Motoppers’. Negen jaar geleden vluchtte ze uit Pakistan. Eenmaal in Nederland wilde de jonge vrouw, die van koken houdt en een business-study met aandacht voor hospitality had gevolgd, een restaurant beginnen.

Ze maakte een businessplan dat de goedkeuring kreeg van haar begeleider bij de gemeente Amsterdam, maar corona gooide roet in het eten. ‘Een blessing in disguise’, noemt ze dat achteraf, want toen het restaurant van de baan was, bracht haar begeleider haar in contact met Motopp. ‘Daar ben ik hem eeuwig dankbaar voor. Door Motopp heb ik mijn leven op de rit gekregen.’

Dat is inmiddels vijf jaar geleden. Ze werkt nu alweer bijna vier jaar met veel plezier bij PostNL. Omdat ze in Pakistan al bij een groot internationaal bedrijf had gewerkt, vond ze best snel haar draai bij PostNL. Wel moest ze een beetje wennen aan de Nederlandse cultuur. Hier wordt het gewaardeerd als je direct bent, leerde ze. ‘Maar dat moet je niet verwarren met onbeschoft. Nederlanders zijn nooit onbeschoft. Wel heel direct en ook altijd heel behulpzaam.’

Motopp staat uitgebreid bij dit soort cultuurverschillen stil, vertelt Princen. ‘Stilte is in veel landen een teken van respect. Maar in Nederland duidt zwijgen vaak op onwetendheid. Als je buiten de westerse landen als ondergeschikte meepraat, ben je al snel een olifant in de porseleinkast, maar hier wordt dat juist van je verwacht.’

Bakhsh nam deze les ter harte en dat heeft zich uitbetaald. ‘Motoppers durven vaak niet te zeggen wat hun ambitie is. In hun land van herkomst past een bescheiden houding. Maar ik heb mijn ambitie met mijn leidinggevende gedeeld. Zo ben ik van software-developer doorgestroomd naar een functie op het snijvlak van IT en business.’

Eenmaal aan de slag bij een werkgever gaat de begeleiding van Motopp nog een tijd door. ‘We voeren met regelmaat gesprekken over de voortgang op het werk. Taal, cultuur en techniek staan daarbij centraal. Want ergens binnenkomen is moeilijk, maar ergens binnen blijven ook.’

Princen hamert er bij de deelnemers op dat ze in de kantoorcultuur meedraaien. ‘De kleine dingen zijn belangrijk in Nederland. Veel informatie gaat bij ons informeel. Als je de taal dan niet goed beheerst, heb je op dat punt echt een achterstand. Onze mensen hebben een langere aanlooptijd nodig, maar daarna gaat hun prestatiecurve steil omhoog. Dan wordt duidelijk dat ze al veel meer werkervaring hebben dan de gemiddelde junior.’

In dit proces zijn de moeilijke dingen, zoals certificaten halen, vaak het makkelijkst, besluit Princen. ‘Dat gaat de meeste Motoppers over het algemeen prima af. Maar de makkelijke dingen, zoals hoe je goed meedoet aan een meeting, zijn vaak het lastigst.’ Die omschakeling valt niet mee, maar loont uiteindelijk wel. ‘Motoppers moeten superpowers ontwikkelen. Als dat lukt, en als zij dan weten hoe het op de Nederlandse manier gaat, en hoe het zoals in Suleymans geval op de Turkse manier kan, kunnen ze uit meerdere vaatjes tappen. En dat is in het bedrijfsleven goud waard.’