Samen aan kop in duurzaam ondernemen

Het Koploperproject is een landelijk initiatief. In Ede wordt het uitgevoerd door de gemeente, in samenwerking met aaff, Rabobank Vallei en Rijn en Edes Bedrijfs Contact (EBC). ‘De ondernemers werken zowel individueel als samen aan toekomstbestendig, sociaal en verantwoord ondernemerschap’, vertelt duurzaamheidsadviseur Elise Vonk. ‘In zes maanden tijd brengen ze hun impact in kaart, formuleren ze doelen en zetten ze concrete stappen. Geen dikke rapporten die in de la verdwijnen, maar praktische handvatten waar je direct mee aan de slag kunt.’

De basis van het project is inzicht. Tijdens een nulmeting wordt er gekeken naar thema’s als people, planet, profit en behoorlijk bestuur. Daarnaast laat de Milieubarometer van Stichting Stimular de daadwerkelijke milieu-impact van een bedrijf zien. Dat levert soms verrassende, en ook confronterende inzichten op, ziet Elises collega-duurzaamheidsadviseur Monique Morée. ‘Je denkt dat je dingen goed geregeld hebt, maar cijfers laten soms iets anders zien. Juist dat helpt om gerichter keuzes te maken.’

Vanuit dat inzicht werken ondernemers verder aan thema’s als circulair ondernemen, energietransitie, goed werkgeverschap en ketensamenwerking. Het traject bestaat uit een kick-off, twee gezamenlijke workshops, twee individuele bedrijfsbezoeken en het Koplopersymposium. Ondernemers gaan stap voor stap van inzicht en inspiratie naar een concreet actieplan en communicatie. Monique: ‘Het gaat niet alleen om vergezichten, maar ook om maatregelen die je morgen al kunt nemen.’

Wat het Koploperproject bijzonder maakt, is de kracht van de groep, stelt Elise. ‘Ondernemers uit verschillende sectoren trekken samen op, delen ervaringen en helpen elkaar verder. Die openheid ontstaat snel, juist omdat het geen concurrerende bedrijven zijn.’

Dat bevestigt René Rijpkema van Coffee@Work, aanbieder van koffieconcepten voor de zakelijke markt en enthousiast deelnemer van de tweede editie van het Koploperproject. Toen hij werd gevraagd mee te doen, aarzelde hij geen moment. ‘Duurzaam werken zit in ons DNA. Met onze eerlijke keten, duurzame keurmerken en het steunen van goede doelen. Oude koffiemachines refurbishen we en ons meubilair is gemaakt van restmateriaal uit de koffieproductie. Kortom, we doen al heel wat. Maar het kan altijd beter. Daarom willen we ons licht opsteken bij andere ondernemers.’

Zijn eerste opsteker heeft hij al binnen. ‘Wij hadden veel piepschuim als verpakkingsmateriaal en liepen er al lang tegenaan wat we daarmee moesten. Binnen de groep deelnemers bleek een bedrijf te zitten dat juist dit soort afval verzamelt en verwerkt. Mijn probleem was in één keer opgelost.’

Gijs Jansen van betonbedrijf Fydro is deelnemer van de eerste editie van het project. De deelnemers van de eerste editie kwamen grotendeels van bedrijventerrein Frankeneng, bewust gekozen om de onderlinge samenwerking te versterken. Gijs stapte licht kritisch in het koplopersproject, maar draaide al snel bij. ‘Wat ik aan het koplopersproject waardeer, is de onafhankelijkheid van de duurzaamheidsadviseurs in dit project. Ik ben altijd op zoek naar nieuwe mogelijkheden en verbeterpunten. Met mijn bedrijf Fydro werk ik met vernieuwende technologieën. Wij maken hele dunne betonnen platen voor bijvoorbeeld steenovens. Omdat we met dunnere platen werken, gebruiken we minder grondstoffen en produceren we efficiënter, met minder verspilling.’

Gijs vond de nulmeting confronterend, want er viel nog veel te behalen op het gebied van duurzaamheid. ‘Je komt jezelf tegen, maar het geeft ook een momentum: nu moet ik het gaan doen.’ Het traject zorgde ervoor dat Gijs breder en ambitieuzer naar energie ging kijken. Waar eerder vooral werd gekeken naar zonnepanelen op bestaande panden, werkt Fydro nu aan plannen voor een nieuwe productielocatie met een slim energiemanagementsysteem, gericht op maximale eigen opwek en zo min mogelijk afhankelijkheid van het elektriciteitsnet.

‘Ik ben me veel bewuster geworden van ons energieverbruik op de werkvloer en van mijn rol daarin. Het begint bij jezelf: het licht uitdoen als je een ruimte verlaat. Als ik het niet doe, waarom zouden mijn collega’s het dan wel doen?’

Gijs ging na zijn deelname actief verder met het bedrijventerrein en is inmiddels beoogd voorzitter. ‘We willen beter gebruikmaken van elkaars kennis en ervaring. Zeker bij stappen zoals de overgang naar duurzame energie. Mijn ambitie is om een voorhoede te vormen die andere bedrijven meeneemt in de energietransitie en in wat er nodig is voor een toekomstbestendig terrein.’

Inmiddels zijn de deelnemers van de tweede editie al een aantal bijeenkomsten verder. ‘Het is inspirerend om te zien hoe we elkaar verder helpen,’ vertelt René. ‘Wij willen ons wagenpark elektrificeren, maar zoeken nog naar de beste aanpak. Ik weet zeker dat de andere koplopers ons daarin verder gaan helpen.’ En hoewel elkaar helpen en inspireren de spil vormen van het traject, zit er ook een bescheiden competitie-element in.

Monique: ‘Deelnemers werken aan een communicatieopdracht, waarin ze inzichtelijk maken wat ze al doen op het gebied van duurzaamheid en waar ze naartoe willen. Voor veel ondernemers is het goed op papier zetten van hun beleid, initiatieven en prestaties nog best een uitdaging.’

Tijdens het afsluitende symposium vlak voor de zomer presenteren de deelnemers hun verhaal en reikt een vakkundige jury op basis van criteria de Koploperprijs uit. Maar winnen is niet het belangrijkste, benadrukt René. ‘Natuurlijk is het leuk om er met de prijs vandoor te gaan, maar uiteindelijk zijn we allemaal winnaar. Je leert van elkaar, krijgt nieuwe inzichten en zet stappen die je anders misschien niet had gezet.’

In oktober volgt een slotbijeenkomst met alle deelnemers. ‘We evalueren het project en wisselen laatste tips uit,’ zegt Elise. Maar daarmee is het niet klaar. ‘Eigenlijk begint het dan pas. Deelnemers zijn zo op stoom dat ze elkaar blijven motiveren.’ Voor ondernemers die nog twijfelen, heeft ze een heldere boodschap. ‘Begin klein, maar begin wel. Je hoeft het niet alleen te doen. Juist samen blijkt verduurzamen niet alleen nodig, maar ook verrassend praktisch en inspirerend.’