7 min

Het weekend in met de Klup

Reportage

Met 340 deelnemers en meer dan 140 vrijwilligers is de Klup in Apeldoorn een serieuze stichting. Maar het is er vooral gezellig. Wekelijks zijn er ruim 35 activiteiten voor mensen met een verstandelijke beperking. Voor sommigen in deze kwetsbare groep is de Klup de enige plek waar ze hun vrienden zien. Én de vrijwilligers, die er soms al tientallen jaren zijn. ‘We noemen het het “Klup-virus”: als je hier eenmaal bent, wil je nooit meer weg.’

Het is vrijdagavond en luttele meters van het levendige oude centrum van Apeldoorn is het een drukte van belang bij het gebouw van de Klup, een ‘kluphuis’ voor mensen met een verstandelijke beperking. Busjes rijden af en aan, binnen wordt het steeds drukker.

De VrijdagavondSoos is overduidelijk mateloos populair. Er wordt gelachen, gespeeld, maar ook heel geconcentreerd geknutseld en getekend. In een hoek zitten twee oudere mannen. Han en Hans wagen zich vanavond niet aan de sjoelbak of het biljart, ze kletsen liever. Dat kan natuurlijk ook, iedereen moet doen waar hij of zij zin in heeft. ‘Ik kom elke vrijdagavond’, vertelt de 73-jarige Han. ‘Dan ben je er even uit. Anders zit je maar op de bank televisie te kijken. En ik kan tijd doorbrengen met mijn vriend Hans. Die heb ik hier heel lang geleden leren kennen.’

1 miljoen gulden voor de Klup

De Klup heeft een rijke geschiedenis. In 1967 namen enkele ouders van kinderen met een verstandelijke beperking het initiatief om activiteiten voor hun kinderen te organiseren. Ze vonden een plek in een buurthuis, maar toen de vraag naar vrijetijdsbesteding steeds groter werd, werd er verhuisd. ‘Door een niet op te lossen lekkage voldeed dat nieuwe pand uiteindelijk niet meer’, vertelt Karen Hop, bestuurder van de Klup.

‘Toen begin jaren negentig het pand ernaast vrijkwam, ontstond het idee om op deze plek een nieuw pand neer te zetten. Er werd een gigantische crowdfundingsactie georganiseerd: ‘1 miljoen gulden voor de Klup’. In 1992 werd het gebouw waar we nu zitten geopend: 750 vierkante meter verdeeld over drie verdiepingen. Die ruimte was ook echt nodig, want in de afgelopen dertig jaar zijn we blijven groeien. Er zijn inmiddels 340 deelnemers, voor wie we wekelijks ruim 35 activiteiten organiseren.’

Zweten geblazen

Met het rijke aanbod aan activiteiten is er voor iedereen wel iets te vinden. Als lid van de MediaKlup leer je hoe je filmpjes maakt voor YouTube en social media, bij de SchilderKlup en bij handenarbeid krijgt je creativiteit vrij spel, en bij de BoksKlup of tijdens bootcamp is het zweten geblazen. Volgens Karen Hop werkt de diversiteit in activiteiten vriendschappen in de hand; heel belangrijk voor de Klup. ‘Je kiest als deelnemer iets wat bij jou past, zoals dansen, schilderen, gamen of zingen in een koor. Daarin vind je bijna automatisch aansluiting bij anderen die hetzelfde kiezen. De connecties die ontstaan, zijn waardevol. Het lukt lang niet alle mensen met een verstandelijke beperking om vriendschappen te sluiten of in stand te houden, dus het is fijn dat ze hier hun vrienden zien.’

Naast de vrienden die deelnemers opdoen binnen de Klup, staat ook de integratie met mensen zónder beperking hoog op de agenda. Zo was de eerste e-sport instuif eerder dit jaar, in samenwerking met locatiebeheerder Accres, een groot succes. ‘E-sport – daarbij moet je denken aan bijvoorbeeld Wii Sport en de racesimulator – is heel toegankelijk, je beperking valt vaak weg’, aldus Karen. ‘Daardoor kun je die mix heel mooi maken. Het was heel geslaagd, er waren meer dan vijftig kinderen, met en zonder beperking. We willen dit graag verder uitbouwen en gaan nu ook een gezamenlijke filmactiviteit organiseren met filmtheater GIGANT. Als je met elkaar lacht om dezelfde dingen in een film en nog even kunt napraten, verbindt dat.’

‘AlserFormule1is,kijkenwesamen.DeKlupiseensuperfijneplek’

Vrijwilligers weten massaal de weg te vinden naar de Klup

Karen Hop loopt naar de bar om een drankje te halen. Achter de bar staat deelnemer Rubina. Ze komt al meer dan twintig jaar bij de Klup. Ze roemt de gezelligheid, ze heeft hier veel vrienden gemaakt. ‘Ik doe hier veel verschillende dingen’, vertelt ze. ‘Ik zit bijvoorbeeld bij de MediaKlup. Ik maak filmpjes voor YouTube over de Klup, die presenteer ik ook. Vrijdagavond ben ik altijd bij de soos en donderdagavond is er een jongerenavond die heel leuk is. En als er zondag Formule 1 is, kijken we samen. De Klup is een superfijne plek.’

Dat laatste vindt overduidelijk iedereen. Want ook vrijwilligers weten massaal de weg naar de Klup te vinden. En ze blijven ook. Bijna de helft van de vrijwilligers is inmiddels tien jaar of langer aan de Klup verbonden, sommigen zijn hier al decennia. ‘Het vrijwilligerswerk op de Klup heeft zelfs tot huwelijken geleid’, lacht Karen.

‘Eén getrouwd stel is hier nu 52 jaar! Ze waren allebei negentien toen ze begonnen als vrijwilliger. Wij noemen het het “Klup-virus”. Als je hier eenmaal bent, wil je nooit meer weg. Ik denk dat dat ligt aan het feit dat je hier gezien wordt als mens, er is een wederkerigheid. In veel gevallen raken deelnemers je echt in je hart. Wat het extra leuk maakt, is dat je iets dóet met elkaar. Ikzelf ben bijvoorbeeld vrijwilliger bij de BoksKlup; dan oefen ik mijn hobby uit én kan ik iets betekenen voor anderen.’

Constante factor

Jan Derk Remmers, een vijftiger die al sinds zijn zestiende vrijwilliger is bij de Klup, beaamt het bestaan van het ‘Klupvirus’. Hij is om de week op de VrijdagavondSoos en hoefde er vanavond eigenlijk niet te zijn, maar hij is voor de gezelligheid toch even komen kijken. Jan Derk heeft in de loop der jaren zo ongeveer alle mogelijke activiteiten begeleid en hij gaat steevast mee op Klup-vakantie. ‘Ooit liep een vriend van me hier stage en ging ik een keertje mee. Toen ben ik blijven plakken. Mijn vader werkte bij woonzorgpark Groot Schuylenburg hier in Apeldoorn. Deelnemer Hans, die vanavond in de hoek zit te kletsen met zijn vriend Han, heeft daar altijd gewoond. Als peuter zat ik bij hem op schoot. Ik ben grootgebracht met deze groep mensen.’

‘Veel deelnemers van de Klup wonen in een woonvorm waar ontzettend veel personeelsverloop is’, haakt Karen in. ‘Ze zien zoveel verschillende gezichten. Vrijwilligers zoals Jan Derk, die hier al 38 jaar actief is, zijn soms de enige constante factor in hun leven.’ Als deelnemer Willem erbij komt, slaat Karen een arm om hem heen. Willem komt meerdere keren per week naar de Klup voor de leuke activiteiten, maar is daarnaast ook assistent-beheerder. ‘Ik ben de enige die met de dweilmachine om kan gaan’, vertelt hij trots. ‘Ik ben ook dj, ik hou van heavy metal. De meeste mensen hier houden van Hollandse muziek, ik niet. Ik vind het heel gezellig op de Klup, maar ik heb weinig vrienden gemaakt.’

‘Maar je bent wel heel geliefd’, zegt Karen. ‘Ja, ik ben wel heel geliefd’, knikt Willem voordat hij zich omdraait en naar de sjoelbak loopt. ‘Op het gebied van zelfvertrouwen en zelfacceptatie kunnen de meesten van ons nog iets leren van de mensen hier. Soms vraag ik me weleens af wie er nou beperkt is: zij of wij’, knipoogt Karen. <

Vrijetijdsbesteding voor mensen met een verstandelijke beperking

Er zijn in Nederland zo’n 440.000 mensen met een verstandelijke beperking. Een onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) uit 2020 liet zien dat deze groep mensen het over het algemeen moeilijker heeft dan mensen zonder beperking. Ze zijn minder tevreden met het leven, vaker eenzaam en doen minder mee in de samenleving. Een georganiseerde vrijetijdsbesteding waar mensen met een verstandelijke beperking samen kunnen komen, kan het leven meer de moeite waard maken.

Een passende vrijetijdsbesteding bevordert sociale interactie, wat kan helpen om isolatie en eenzaamheid te verminderen. Ook kunnen deze interacties zelfvertrouwen en zelfwaardering verhogen. Vrijetijdsactiviteiten kunnen helpen om vaardigheden te ontwikkelen, zoals motorische, cognitieve, sociale en emotionele vaardigheden. Het kan ook de onafhankelijkheid en het besluitvormingsvermogen bevorderen. Als activiteiten gepaard gaan met lichaamsbeweging, is dat helemaal een pre. Dit soort activiteiten kunnen bijdragen aan de fysieke gezondheid. Een actieve vrijetijdsbesteding kan ook bijdragen aan de mentale gezondheid, doordat het stress en angst vermindert.

Voor mensen met een verstandelijke beperking kunnen vrijetijdsactiviteiten een manier zijn om zichzelf uit te drukken, hun gevoelens te delen en hun unieke talenten en interesses te tonen. Een clubhuis waar je met z’n allen tijd doorbrengt, is natuurlijk dé plek om je creatief te uiten. Door mee te doen aan vrijetijdsactiviteiten in groepsverband kunnen mensen met een verstandelijke beperking gevoelens van competentie en prestatie ervaren, wat hun zelfvertrouwen en gevoel van eigenwaarde kan vergroten. Vrijetijdsbesteding kan bijdragen aan een hogere kwaliteit van leven door plezier, ontspanning en tevredenheid te bieden.

  • Auteur: Suus Ruis
  • Fotograaf: Martin Hogeboom

Meer lezen over dit onderwerp?