8 min

Een beetje extra aandacht

Reportage

In Rotterdam leven veel kinderen in armoede. Sommigen ontbreekt het daardoor aan zelfvertrouwen, anderen krijgen onvoldoende basisvaardigheden mee. Om daar iets aan te doen brengt Big Brothers Big Sisters of Rotterdam (BBBSR) kinderen en jongeren die wel wat extra hulp en aandacht kunnen gebruiken in contact met volwassenen. Op een druilerige woensdagmiddag vertelt matchcoördinator Maureen van der Linden wat de stichting beoogt en zien we wat deze matches kunnen opleveren.

Bij een basisschool in Kralingen schuilen ouders onder paraplu’s voor de regen. Als precies om kwart over twaalf de bel gaat, stormen hun kinderen uitgelaten naar buiten. Maar niet Jasmine (10) uit groep zes, zij wacht binnen bij de gymzaal op Smila (24), haar ‘Big Sister’, met wie ze vanmiddag heeft afgesproken.

Smila - blonde krullen, vrolijke ogen - werkt als vrijwilliger voor BBBSR, een stichting die volwassenen (‘Bigs’) als maatje koppelt aan kinderen en jongeren (‘Littles’) tussen de vijf en achttien jaar oud, die om uiteenlopende redenen behoefte hebben aan wat extra hulp en aandacht. Wekelijks spreken ze af om samen iets te doen.

High five

Als Jasmine Smila ziet, lichten haar donkere ogen op en verschijnt er een grote glimlach op haar gezicht. Ze geven elkaar een geroutineerde high five. ‘Wat gaan we doen?’, vraagt Smila. ‘Buiten is geen optie met dit weer, toch?’ Ze blijven in de gymzaal, waar ze samen stoeien, handstanden tegen de muur proberen met wisselend succes, en dan een bal pakken die ze om beurten in de hoge basket proberen te werpen. Jasmines zwarte vlechten dansen om haar gezicht. Na drie keer lukt het haar. ‘Super goed!’, roept Smila. Jasmine grijnst trots.

Beter in hun vel

Sinds ruim twee jaar zijn Jasmine en Smila een School based match. Dat houdt in dat ze elkaar tijdens schooltijd treffen (voor deze reportage vindt hun ontmoeting bij uitzondering na schooltijd plaats). Ze tekenen, doen spelletjes, sporten samen of kletsen alleen. Daarnaast biedt BBBSR ook de Community based match, die buiten school plaatsvindt en varieert van huiswerkondersteuning en museum- en theaterbezoek tot een balletje trappen, picknicken en plannen maken voor de toekomst. De afspraak wordt ingericht naar de wens en behoefte van het kind of de jongere.

‘Je kunt pas je talent ontwikkelen als je zelfredzaam bent, zelfvertrouwen hebt en beschikt over basisvaardigheden’, zegt Maureen van der Linden, bureaumanager en matchcoördinator bij BBBSR. ‘Soms speelt er zoveel in het leven van een kind dat ze extra hulp en aandacht kunnen gebruiken bij de ontwikkeling van deze vaardigheden. De Bigs helpen de Littles om hun wereld te vergroten; zij ontdekken nieuwe dingen en hobby's en zitten beter in hun vel.

Alleen al het gegeven dat er elke week iemand speciaal voor hen komt, bij wie ze zich prettig voelen en met wie ze alles kunnen delen, doet veel. Door het één-op-één contact groeit het vertrouwen en krijgt de Big steeds meer zicht op waar nog meer behoefte aan is. Sommige kinderen spelen bijvoorbeeld nooit buiten of sporten zelden. Veel kinderen enjongeren blijken eenzaam. De Big kan hier gericht op inhaken. Zo ontdekte Smila dat Jasmine niet kon zwemmen en kaartte dat aan op school.’

‘DoorSmilahebikvriendenlerenmaken.Ikdurfnuopiemandaftestappen.Enikdurfsomsookboosteworden’

Vrienden leren maken

Jasmine en Smila puffen even uit op een bankje. ‘Ik las op een poster in het studentencafé op de universiteit voor het eerst over BBBSR en het sprak me meteen aan’, vertelt Smila over hoe ze op het idee kwam om zich als Big aan te melden. ‘Voor mijn studie ruimtelijke vormgeving moest ik een openbare ruimte ontwerpen. Ik kom zelf uit een dorp en vroeg me af hoe het is om als kind in een grote stad op te groeien. Het leek me niet alleen leuk om een kind een beetje te helpen, maar het sloot dus ook goed aan bij mijn studie.’

In het begin zei Jasmine weinig tot niets tegen haar, weet ze nog goed. ‘Als ik nu met haar klets, praat ze honderduit.’ ‘Door jou heb ik vrienden leren maken’, voegt Jasmine toe. ‘Ik durf nu op iemand af te stappen. En ik durf soms ook boos te worden.’

Ik word heel vrolijk van Jasmine

Wat ze zoal doen? ‘Veel praten’, zegt Jasmine zachtjes. ‘Over hoe ik mijn kamer anders kan inrichten’. Smila: ‘En ook over school of over de vakantie. En we spelen vaak spelletjes.’ Ze wijst naar haar tas waarin bord- en kaartspellen zitten, maar ook bijvoorbeeld flesjes nagellak. ‘Jij vraagt heel vaak hoe laat het is’, lacht Jasmine. ‘Ja, want zo leer jij goed klokkijken!’ Smila vervolgt: ‘Het leuke is dat we echt gesprekken hebben, Jasmine hoort ook hoe mijn leven is, en dat ik soms ook dingen moeilijk vind. Zoals verhuizen of dat ik hard moet werken.’ Ze heeft inmiddels een baan, maar blijft graag Big Sister. ‘Ik word heel vrolijk van Jasmine’, zegt ze. ‘Ik kijk er altijd naar uit om haar weer te zien.’

Strenge screening

Het concept van BBBS waaide over uit de Verenigde Staten. In 1997 zette de gemeente een Rotterdamse versie op. Een jaar later ging die door als onafhankelijke stichting. Maureen van der Linden ging mee, ze werkt al 25 jaar bij BBBSR. ‘We werken inmiddels samen met twaalf scholen’, vertelt ze. ‘De intern begeleider polst bij de leerkrachten wie voor een Big in aanmerking komt’, legt ze uit. ‘Als de ouders of verzorgers akkoord gaan, worden wensen en doelen besproken en volgt de intake met het kind.’

Vrijwilligers zijn er in alle leeftijden. Voor het School-based programma vanaf achttien jaar, voor het Community-based programma vanaf eenentwintig; er zitten ook gepensioneerden bij. Ze worden streng gescreend. ‘Je geeft een kind niet zomaar met iemand mee’, aldus Van der Linden. ‘We doen huisbezoeken, winnen drie referenties in, vragen om een VOG en geven een training in onder meer communicatie, grenzen stellen en omgaan met cultuurverschillen. We hebben heel veel nationaliteiten en mixen het liefst alles en iedereen. Maar we kijken vooral naar wie goed bij elkaar zouden passen.’

Rolmodel

Dit jaar zijn er honderdtien School based matches en minimaal vijftig Community based matches. De School based match-afspraak duurt ongeveer een uur. De Community based-afspraak neemt meestal wat meer tijd in beslag. ‘Bij Community based matches krijgt iedereen een Rotterdam-pas: daarmee kun je sporten, naar een museum of de film. Soms bezoeken ze een voedseltuin en gaan daarna samen koken’, legt Van der Linden uit.

‘In Rotterdam groeit één op de vijf kinderen op in armoede. Een uitje met iemand die de volle aandacht voor je heeft, betekent niet alleen veel, maar kan je ook echt op weg helpen. De Big is een rolmodel, heeft veel kennis en vaak een groot netwerk. Soms ontstaan er blijvende vriendschappen, ik ken matches die elkaar ook ruim twintig jaar later nog steeds zien.’

Meteen een klik

Op het kantoor van BBBSR in de Aert van Nesstraat, om de hoek van de Coolsingel, wacht Özkan (37), oliehandelaar voor Shell, op Henry (16), student aan het Scheepvaart College, om samen iets leuks te gaan doen. Ze zijn nu een jaar en drie maanden een Community based match. ‘Mijn vader was een hele sociale man. Toen hij overleed, wilde ik iets in zijn geest doen’, verklaart Özkan zijn besluit om vrijwilliger te worden bij BBBSR. ‘Toen ik zo oud was als Henry had ik veel aan gesprekken met een ouder iemand, aan wie ik mij kon spiegelen. Bij Henry thuis ontbreekt zo iemand.’

Toen Henry en hij het tijdens de kennismaking over de scheepvaart hadden, was er meteen een klik. En die is er nog steeds. ‘We spreken af op verschillende plekken’, zegt Özkan. ‘Soms gaan we naar het theater, soms eten we een pizza en help ik Henry met studeren. Ik geef hem mee dat hij nooit moet opgeven.’

Samen voetballen

Henry - hippe vlechtjes en donkerblauw trainingspak - komt binnen en ploft naast Özkan neer op de bank in het kantoor. Hij zag eerst een beetje op tegen de afspraken met Özkan, vertelt hij, maar al snel merkte hij hoeveel hij eraan had. ‘Vorig schooljaar heeft Özkan mij een hele avond met leren geholpen, daarna gingen mijn cijfers ineens omhoog’, zegt hij. ‘Ik dacht, ik haal dat examen nooit; was ik toch geslaagd! Ik heb van Özkan geleerd dat iets leuk wordt als je je erin verdiept. Hij nam me mee naar het Scheepvaartmuseum, toen ging die wereld meer leven.’

Henry kijkt opzij, Özkan knikt bemoedigend. ‘Als je de vertaling leert maken van de theorie naar de praktijk en het nut gaat inzien van bepaalde vakken, wordt het ook makkelijker om er voor te leren.’ Hij betrekt Henry soms bij zijn eigen activiteiten. ‘We voetballen allebei. Ik heb Henry een keer meegenomen naar mijn voetbalgroep in het park’, noemt hij als voorbeeld. Ze staan op. ‘Kom, we gaan wat doen’, zegt Özkan. ‘Goed idee!’ lacht Henry. Gebroederlijk lopen de mannen naar de lift. <

  • Auteur: Deirdre Enthoven
  • Fotograaf: Sanne Donders

Meer lezen over dit onderwerp?