In 2004 nam Gerd-Jan Jongerman samen met zijn vrouw Corine en zwagers Dirk en Peter het familiebedrijf van zijn schoonouders over. Het was toen nog een kleinere organisatie, die in de jaren erna flink doorgroeide – zonder dat dat een doel was. ‘Onze visie was gericht op het ontwikkelen van kennis en kunde in de organisatie en daarnaast wilden we maatschappelijk verantwoord ondernemen’, aldus Jongerman. ‘Dat we groeiden, was daar eigenlijk het gevolg van. Ik houd me binnen het bedrijf vooral bezig met aanbestedingen, prijsvorming, nieuwe ontwikkelingen en alles wat met circulariteit te maken heeft.’

Juist daar begon iets te wringen. ‘Als sloopbedrijf word je relatief laat betrokken bij alle processen die nodig zijn om te komen tot nieuwbouw. Er wordt een gebouw ontworpen, gebouwd en na veertig of vijftig jaar moet het weg. Dan kom jij in beeld en moet alles vaak in een korte periode gesloopt worden. Het lukt altijd wel, maar het is niet hoe het zou moeten.’ 

Jongerman vond dat het fundamenteel anders moest én kon. Hij wilde als bedrijf veel eerder betrokken worden en in een eerder stadium kijken wat er aan materialen beschikbaar komt en wat daarvan de mogelijkheden zijn. ‘We zijn gebouwen gaan scannen, digitaliseren en classificeren volgens een zelf ontwikkeld model, zodat we precies weten wat er in een gebouw zit: welke elementen, welke materialen en van welke kwaliteit. Dan kun je daar veel gerichter mee werken en vervolgprocessen mee aangaan en die invullen met andere partners, partijen en branches.’

Daarmee veranderde ook de rol van het bedrijf. ‘In het begin noemden we onszelf materiaalmakelaar, maar dat bleek al snel te kort door de bocht. Het was veel meer dan dat. Wij verbinden eigenlijk twee vragen. Aan de ene kant is er een gebouw dat weg moet, aan de andere kant de vraag naar een nieuw gebouw. Die twee onderwerpen proberen we bij elkaar te brengen, met alles wat daarvoor nodig is.’

In de praktijk bleek dat iets totaal anders te vragen van de organisatie. ‘Om circulair te kunnen bouwen en dat nieuwe businessmodel te ontwikkelen, hadden we kennis en ervaring nodig.’ Uiteindelijk hebben ze het bedrijf zo ingericht dat de lineaire en circulaire activiteiten elkaar aanvullen en versterken. Het traditionele sloopwerk bleef bestaan, maar daarnaast ontstond een aparte circulaire tak met een eigen manier van werken. ‘Het zijn twee werelden met eigen processen en werkmethoden. En die vragen ook om een andere manier van kijken. Tegelijkertijd zijn ze onlosmakelijk met elkaar verbonden en is het cruciaal om ze goed op elkaar af te stemmen. Zo kun je stappen blijven zetten op het gebied van circulariteit.’

Uiteindelijk leidde deze manier van denken tot de oprichting van het Circulair Centrum Nederland. Een plek waar bedrijven, onderwijsinstellingen en overheden samenwerken aan circulaire oplossingen en toekomstbestendig bouwen. Jongerman is mede-initiatiefnemer en bestuurslid. 

Het voormalige provinciehuis Prinsenhof in Arnhem is een schoolvoorbeeld van het nieuwe bouwen. Het werd niet gesloopt, maar zorgvuldig en element voor element uit elkaar gehaald, zogeheten omgekeerd gebouwd of beter gezegd gedemonteerd. De betonnen onderdelen van de Prinsenhof vormen straks de basis voor het gebouw waar Circulair Centrum Nederland zich zal vestigen.

Het wordt geen kopie van het bestaande pand, maar een technisch verbeterde versie. ‘Het gaat niet alleen om hergebruik, maar vooral om hoe iets opnieuw wordt opgebouwd. We zorgen dat de elementen voldoen aan de eisen van nu en dat ze losmaakbaar blijven. Zo kun je ze in de toekomst wéér opnieuw gebruiken. Als je het zo doet, maak je echt impact.’ 

Over de vraag of hij thuis net zo vanzelfsprekend duurzaam handelt als in zijn werk, is Jongerman eerlijk. ‘Privé vind ik het soms best lastig. Hoe ga je om met spullen die overblijven? Dat is niet altijd makkelijk.’ Maar op grotere schaal kijkt hij vooral naar zijn eigen sector. ‘Wij zien elke dag wat er gebeurt met grondstoffen en materialen. Dan kun je niet zeggen dat iemand anders het moet oplossen. Als wij het niet doen, wie dan wel? Het is bittere noodzaak. Wij zijn misschien eerder begonnen met circulair bouwen dan anderen. We hebben dus een voorsprong, maar die werkt op momenten ook tegen ons. Je loopt voor op systemen en regelgeving. Veel dingen zijn er nog niet op ingericht. Daarom hebben we gezegd: dit moet breder geaccepteerd en geïmplementeerd worden.’ 

Deze overtuiging was medebepalend voor de oprichting van Circulair Centrum Nederland. Kennis die de afgelopen jaren in de praktijk is opgedaan, moet daar samenkomen en verder worden ontwikkeld. Niet in dikke rapporten, maar in concrete toepassingen, programma’s, acties en steeds nieuwe manieren van bouwen.Daar hoort ook een sociale component bij. ‘We werken bijvoorbeeld samen met een werk-leerbedrijf waar mensen die extra ondersteuning nodig hebben bij het vinden van betaald werk. Duurzaamheid gaat ook over mensen. Het draait om meer dan alleen techniek.’

Je zou denken dat je met het delen van kennis concurrenten in de kaart speelt en zelf omzet verliest. Maar Jongerman ziet dat niet als risico. Juist niet. ‘Als meer partijen op deze manier gaan werken, verandert de standaard. En dat is precies wat nodig is.’ Het gebouw van Circulair Centrum Nederland moet nog worden gerealiseerd. Zodra de bouwvergunning rond is, wil de organisatie direct beginnen met bouwen. ‘Maar wat mij betreft is Circulair Centrum Nederland en het ecosysteem waaraan we werken nóóit af. Het moet geen plek zijn waar je zegt: zo doen we het en nu zijn we klaar. Het moet blijven bewegen.’