‘Zonder idealisme was dit er niet meer geweest’

Het is vandaag windstil tussen de appel- en perenbomen op Landgoed De Olmenhorst. Het kwik tikt de 30 graden aan. De takken buigen door onder het gewicht van de vruchten. De zomer is nog maar een paar weken oud. Toch zijn sommige appels al bijna rijp, vertelt Amber Elisa de Clercq (30), zesde generatie eigenaar van het landgoed in Lisserbroek. ‘De vroege soorten kunnen er al bijna uit. Maar vanaf eind augustus begint het echte plukwerk.’

De Olmenhorst heeft in totaal 23 hectare boomgaard. Dat zijn meer dan 50.000 biologische appelbomen en 10.000 perenbomen. Ook staan er pruimenbomen en kersenbomen. Al het fruit wordt nog met de hand geplukt. ‘Dat levert een betere kwaliteit op dan machinaal’, aldus De Clerq. ‘Of een vrucht plukrijp is, luistert nauw. Dat kunnen mensen veel beter beoordelen. Onze plukkers gaan twee keer door de boomgaard. Wat de eerste keer nog niet rijp genoeg is, wordt een paar weken later geplukt.’

September en oktober zijn de oogstmaanden waarin het alle hens aan dek is. Oud-medewerkers verenigen zich in plukteams om de vaste medewerkers van De Olmenhorst te helpen de bomen op tijd leeg te halen. Als dat is gebeurd, breekt er een rustigere periode aan op het landgoed en is er tijd voor onderhoud. Tot in april de drukte weer toeneemt. ‘Dan gaat de boomgaard prachtig in bloei en begint het feestseizoen. Dan krijgen we het druk met bedrijfsfeesten, bruiloften, verjaardagen en vergaderingen. We leven hier echt met de seizoenen.’

Maar landgoed De Olmenhorst is meer dan een boomgaard en een locatie voor feesten en partijen. In de kleinere schuren huizen bedrijven, winkels en ateliers waar creatieve workshops worden gegeven. Daarnaast is er een café-restaurant, een proeftuin, een wandelroute, een speeltuintje en een puzzeltocht. Ook kunnen mensen fruitbomen adopteren waar ze in de herfst de vruchten van kunnen plukken. Het hele jaar is het landgoed geopend voor bezoek. ‘Het is hier, kortom, nooit saai. Niet voor de bezoekers en niet voor ons. De beleving van het landgoed voel je het hele jaar door.’

De Clercq kan het ritme van de seizoenen op het landgoed dromen. Ze groeide er op samen met haar broer Julius en zus Liselotte, totdat ze op haar achttiende naar Amsterdam vertrok om er internationale bedrijfskunde te studeren. Daarna ging ze aan de slag bij de Schiphol Group. ‘Ik had daar een spin-in-het-web-functie. Hield me bezig met de operationele kaders, rapportages en budgetten van projecten. Heel dynamisch en afwisselend.’

Tot plots haar vader Florian na een kort ziekbed overleed. ‘We zijn daar enorm door overvallen. Afgezien van het verdriet hadden we de zorg voor het landgoed. Er werkt hier gelukkig een zeer ervaren team met een hele goede boomgaardmanager. Dus veel ging gewoon door, maar sommige zaken hebben de klap van de eigenaar nodig.’

Ze had, voordat haar vader ziek werd, wel eens aangegeven dat ze later misschien wat op het landgoed wilde doen. Maar dat moment diende zich dus veel eerder aan dan verwacht. ‘Ik was 27, de oudste. Mijn broer en zus studeerden nog…’ Ze nam onbetaald verlof en probeerde het een half jaar uit. Daarna besloot ze de sprong te wagen.

Haar broer en zus zijn haar medeaandeelhouders. Elke week voeren ze landgoed-overleg. ‘Ik ben bedrijfskundig onderlegd. Liselotte heeft rechten gestudeerd en is de meest commerciële van ons drieën. Julius is op weg een briljant datawetenschapper te worden. We vullen elkaar goed aan en zetten samen de grote lijnen uit richting de toekomst.’

De eerste generatie De Clercq die in de Haarlemmermeer neerstreek, was de bet-bet-overgrootvader van Amber Elisa. Hij kwam uit een gegoede Amsterdamse familie en kocht een aantal kaarsrechte percelen zware kleigrond, gelegen aan wat nu de Lisserweg in Lisserbroek is. De eerste jaren was het aanmodderen op deze nieuwe grond. Zijn in Wageningen opgeleide zoon zou er pas echt goede akkerbouwgrond van maken. De derde generatie maakte er een landgoed van en zorgde als dijkgraaf ook voor de rest van de polder.

De vierde generatie, De Clercqs opa, zocht haar toekomst op Java, maar toen zijn broer overleed, moest hij zijn plichten op het landgoed vervullen. In de oorlogsjaren leidde hij vanuit de boerderij het verzet in de Haarlemmermeer. De artillerie lag er verborgen en in de grote schuur konden ongezien schietoefeningen worden gehouden. Ook verbleven er veel onderduikers op het landgoed. Na de oorlog maakte opa De Clercq er een vrijhaven van voor kunstenaars, filmmakers en schrijvers. ‘Het was een beetje een hippiedorpje. De huidige ateliers stammen uit die tijd.’

Haar vader Florian zocht zijn toekomst aanvankelijk ook buiten het landgoed. Hij studeerde medicijnen. Maar toen zijn broer, de opvolger op het landgoed, het operationeel niet wilde leiden, werd hij de aangewezen man voor de taak. Florian besloot er een boomgaard van te maken met louter biologische teelt.

‘Iedereen verklaarde hem voor gek, maar hij vond dat de hele wereld duurzaamheid voorop moest stellen. Mijn moeder is er toen ook ingestapt. Zij zat in de mode en is commercieel sterk. Samen hebben ze het landgoed opengesteld en het publiek het terrein opgetrokken met fairs en andere evenementen.’

‘Zo ging elke generatie haar eigen strijd en uitdaging aan om het landgoed te behouden. Mijn uitdaging is het toekomstbestendig maken van het landgoed. Dat betekent verduurzaming in zowel het onroerend goed als in de bedrijfsvoering. Ik moet zorgen voor rentabiliteit en stabiliteit, voor een gezond bedrijf dat toegerust is om door te geven aan een zevende generatie.’

Ze is, realiseert ze zich, een jonge en onervaren algemeen directeur. Maar ze kent het landgoed als haar broekzak. ‘Ik zet mij er graag voor in. Het is belangrijk om deze unieke plek te behouden. We willen de groene long zijn van de Randstad en ervoor zorgen dat mensen zich verbonden blijven voelen met de natuur. We zijn alle drie idealistisch. Dat is onze hele familie. Zonder idealisme was dit landgoed er niet meer geweest. Maar het is ook de tijd van realisme, sturen op data en keuzes maken. Een landgoed is bewerkelijk en kostbaar; de business case moet wel kloppen.’

Voor dat laatste heeft ze ‘hulplijnen’ nodig, vertelt ze. De bank, de gemeente, zakelijke partners. Want er moet serieus geïnvesteerd worden in de boerderij en de schuren. ‘Er is nogal wat achterstallig onderhoud. Het is een gigantische klus om dat op een goede manier te ontwikkelen. Er zijn nog zoveel unieke historische vierkante meters om te benutten. Maar daar hebben we wel partners voor nodig.’

Ze wijst naar de grote schuur op het erf. De metershoge bakstenen kap is voor de helft bedekt met zeil. ‘Dat zeil ligt er al heel lang en niet voor niets. Het kost een vermogen om die schuur te restaureren en te herbestemmen. En om die investering te laten renderen, moeten al die lege meters onder die enorme kap ook een functie krijgen. En zo hebben we nog een paar schuren.’

Maar behalve uitdagingen ziet De Clercq vooral de enorme potentie van het landgoed. De aanstaande gebiedsontwikkeling binnen de Haarlemmermeer biedt de mogelijkheid om van het gebied waarin De Olmenhorst ligt een groene oase te maken, vertelt ze. De Olmenhorst zet zich daar graag voor in. ‘Wij doen een appèl op de overheden om met ons samen te werken. Laten we het moois van dit unieke landgoed benutten en gebiedsversterkend inzetten, voor de bewoners en tot ver buiten de Haarlemmermeer. Mensen in de Randstad snakken naar groen en de magie van het landgoed is er om te delen.’