Varen met een miss(ie)

‘Deze zak is voor plastic afval, flessen met statiegeld kunnen in het gele net en de rest graag in de grijze zak. Behalve als het heel bijzondere items zijn natuurlijk.’ Schipper Lex kijkt zijn boot rond. Aan boord zijn twee Rabobank-medewerkers en acht finalisten van de Miss Eleganza-verkiezing. Iedereen heeft een schepnet of prikstok in de hand. ‘Klaar? Daar gaan we!’ 

In een stoet met nog dertien andere scheepjes vaart de boot vanaf het Scheepvaartmuseum richting de Amsterdamse grachten. De vaartuigen horen bij de vloot van Plastic Whale, een organisatie die met clean up-challenges de bewustwording rondom de plasticsoep wil vergroten. 

Het schoonvissen van de grachten is een van die challenges. Bedrijven en organisaties die op zoek zijn naar een origineel bedrijfsuitje of teambuildingactiviteit kunnen zich aanmelden. Voor de finalisten van de Missverkiezingen is het onderdeel van hun training. ‘Een missverkiezing is meer dan shinen op een podium, je zet je ook in voor je omgeving’, vertelt Esmée. Zij was de winnaar van vorig jaar en begeleidt vandaag haar mededeelnemers. 

De jonge vrouwen zijn zich bewust van het feit dat ze met hun sjerpen, gekrulde haren en opgemaakte gezichten wat bekijks trekken, maar zijn vastbesloten om te laten zien wat ze in huis hebben. ‘We’re not just pretty faces’, zegt Rafi. ‘En we zijn heel competitief’, vult Esmee aan. En dat is handig, want het gaat er vandaag om wie het meeste afval uit het water vist. Rafi: ‘Er is ook een prijs voor de boot die het meest originele item uit het water vist, dus dat willen wij zijn!’

Hoewel het de dag na Koningsdag is, valt de buit in eerste instantie wat tegen. ‘Het is hier eigenlijk best wel schoon’, klinkt het verbaasd. Geconcentreerd wordt naar het water gekeken. ‘Daar drijft iets!’ roept Iris, Miss-finalist uit Friesland. Het blijkt een overleden rat. Tot opluchting van de verslaggever van dienst hoeft die niet aan boord. Schipper Lex: ‘Dieren zijn organisch afval, die laten we liggen.’ 

De boten van Plastic Whale kiezen elk hun eigen route, zodat zo veel mogelijk plekken bereikt worden. De Keizersgracht blijkt een voltreffer. Het ene na het andere schepnet wordt aan boord gehaald. Lege en volle bierflesjes, platgetrapte blikjes, drugszakjes en voedselverpakkingen vormen de hoofdmoot. 

Al snel blijkt dat veel afval zich ophoopt tussen aangelegde boten en de wal. Lastig bereikbare plekken, maar als de schipper verder wil varen, wordt hij gesommeerd te wachten. Behendig klimt Esmee over de reling van de boot op een wankele vlonder. ‘Geef maar een schepnet.’ Haar actie oogst lof van passanten. Tevreden stapt ze even later terug aan boord. Weer een vuilniszak gevuld. ‘Wie heeft het gefilmd? Dit is content!’ 

De boten van Plastic Whale varen vrijwel dagelijks door de grachten. De Missen varen op een boot die gesponsord is door Rabobank. Ook andere bedrijven hebben hun eigen boot. ‘Doorgaans richten we ons echt op werknemers van bedrijven die zich maatschappelijk inzetten’, vertelt managing director Marius van der Werff later aan de telefoon. ‘Maar op publieksdagen, zoals de dag na Koningsdag en de dag na Pride, is iedereen welkom om mee te varen. Dan zijn extra handjes natuurlijk erg welkom.’ 

Plastic Whale is zo’n vijftien jaar geleden opgericht door ondernemer Marius Smit. ‘Op dat moment was er nog weinig aandacht voor de plasticsoep’, zegt Van der Werff. Maar Smit zag tijdens zijn reizen wat al dat afval met de natuur deed en besloot er iets tegen te doen. ‘In de beginperiode organiseerde hij clean ups’, vertelt Van der Werff.

‘Dan huurde hij een boot tijdens de vrijdagmiddagborrel en vroeg mensen mee te helpen met het opruimen van de grachten.’ Dat sloeg aan. Dus besloot hij een eigen vloot te bouwen, om vaker te kunnen afvalvissen. Smit wilde voor de bouw van de boten het afval uit de grachten gebruiken. Van der Werff: ‘Ook dat is gelukt. Alle boten zijn gemaakt van schuim van PET-flessen.’ 

Plastic Whale groeide de afgelopen jaren uit tot een volwassen bedrijf, dat door heel Nederland actief is. Naast de clean ups op het water zijn er ook schoonmaakacties bij scholen en op stranden. Daarnaast ontwikkelde Plastic Whale een meubellijn: stoelen, tafels en lampen, allemaal (deels) gemaakt van plastic afval. En dan is er nog de Plastic Whale foundation, die activiteiten organiseert om kinderen bewust(er) te maken van afval en het effect daarvan op hun omgeving. 

‘Kijk’, zegt Van der Werff, ‘er komt in Nederland elk jaar vijftig miljoen kilo zwerfafval in de natuur terecht. Daar kunnen we niet tegenop met onze challenges. Wij kunnen het probleem dus niet oplossen, maar wat wij doen, helpt wél bij de bewustwording. En daar is veel winst te behalen. Als mensen geen afval meer zouden weggooien, zijn wij ook niet meer nodig. Dat zou natuurlijk het allermooiste zijn.’  

Terug naar het Scheepvaartmuseum, waar alle boten na twee uur afvalvissen terugkeren. Op de kade vormt zich al snel een gigantische berg vuilniszakken. Voordat het afval wordt opgehaald door de verwerkers worden de zakken nog snel op de weegschaal gelegd. Het resultaat mag er zijn: de 165 deelnemers visten in totaal 463 kilo afval uit het water. Snel worden er door de deelnemers van de Rabobank-boot nog een paar selfies en foto’s gemaakt, om het knappe resultaat via social media met de rest van de wereld te delen.