de Aziatische hoornaar

Als kleine jongen was Chiel Versluijs (40) uit het Zeeuwse Biggekerke al gefascineerd door bijen. Prachtig vond hij het hoe ze als het ware voor een bijenhouder aan het werk gaan. Tijdens zijn studie Dierwetenschappen aan de Wageningen University volgde hij een minor over bijen om er nog meer over te weten te komen.

Toen hij na zijn studie niet meteen een baan vond, bouwde Versluijs een webshop waar imkers spullen voor bijenkasten en beschermende kleding kunnen kopen. Vijftien jaar later is zijn imkershop.nl uitgegroeid tot een volwassen onderneming met zes fulltime medewerkers en in de zomer vijftien parttimers. In zijn pakhuis aan de rand van Goes staan stellages vol met onderdelen voor bijen­kasten, bijenvoeding en beschermende imkerpakken.

Versluijs heeft zelfs zijn eigen imkerkledinglijn. De zaken gaan goed, maar er is sinds een aantal jaar een invasieve soort in Nederland actief die daar weleens verandering in zou kunnen brengen. De soort vormt niet alleen een bedreiging voor zijn business. ‘Als we niets doen, zou ons hele ecosysteem erdoor kunnen veranderen’, zegt Versluijs.

Het gaat om de Aziatische hoornaar, een insect dat een centimeter groter is dan een wesp, die vijf of tien jaar geleden via transport van bonsaiboompjes en keramiek uit Shanghai naar Europa kwam. Inmiddels heeft de Aziatische hoornaar zich ook in Nederland gevestigd. ‘Lange tijd werd gedacht dat-ie zich hier niet zou kunnen handhaven, omdat het klimaat niet overeenkomt met dat in China’, zegt Versluijs. ‘Hij blijkt zich echter prima te voelen hier. En dat is een probleem.’

Versluijs noemt de Aziatische hoornaar een opportunist. ‘Hij eet alles wat hij tegenkomt: vliegjes, zeldzame insecten en complete bijenvolken. Een nest Aziatische hoornaars kan gemiddeld tot elf kilo insecten per seizoen opvreten. Daarom vormen ze een grote bedreiging voor bestuivers, waar bijvoorbeeld onze groente- en fruitteelt van afhankelijk is. Wij als bijenhouders hebben dat laten weten aan natuurbeschermingsorganisaties, maar worden niet als belangrijke partij gezien en er wordt nog nauwelijks alarm geslagen.’

En dus is Versluijs zelf op onderzoek uitgegaan. Hij ontdekte dat er een stof bestaat om de Aziatische hoornaar mee in de val te lokken. ‘Helaas is die lokstof lastig te verkrijgen en erg duur. Toen dacht ik: hoe moeilijk kan het zijn om dat beter te doen?’ Deze zomer ging hij met verschillende chemicaliën en suikerige geurstoffen aan de slag en testte hij zijn lokstof in de buurt van nesten van de Aziatische hoornaar. ‘Ik heb vier varianten gemaakt en die uitgedeeld aan imkers. De resultaten waren nog niet perfect, maar wel veelbelovend.’ Komend voorjaar wordt de hoornaar weer actief en gaat het testen verder.

Versluijs kreeg van Rabobank een Rabo Transitie Ticket XXL van 25.000 euro om zijn lokstof de komende tijd verder te ontwikkelen. ‘Zoiets kost tijd en geld, want je moet de stof officieel laten registreren als lokmiddel. Maar de hulp van de bank zorgt ervoor dat de stof sneller kan worden ontwikkeld. Ik wil dat iedere imker dit kan aanschaffen. Anders blijven er weinig van hen over en gaat de hele fruitteelt mogelijk te gronde.’