Samen bouwen maakt Grathem sterker

Aan de Sportlaan in Grathem melden zich betonmixers op een bouwplaats.Ze komen letterlijk het fundament leggen voor de duurzame, groene woonwijk Grasheim, genoemd naar het voormalige voetbalterrein. Hier verrijzen twaalf droomhuizen.

Vanuit zijn woonkamer een straat verderop kan Jan-Willem Sniekers (40) de bouwactiviteiten goed volgen. En met hem dorpsgenoten Wil Daemen (43) en Dirk Brouns (43), de andere deelnemers aan het gesprek. Ze zijn de initiatiefnemers van CPO Grasheim, waarbij CPO staat voor Collectief Particulier Opdrachtgeverschap, een deftige term voor zelfbouwen.

Het trio functioneert, samen met negen andere huishoudens, als projectontwikkelaar van Grasheim. Niet met de nadruk op maximale winst maken, maar om te zorgen voor zoveel mogelijk woongenot. Kavels van 625 m² per stuk in het groen. Een duurzame wijk, bestaande uit twaalf kwalitatief hoogstaande woningen, type schuurwoning en variaties daarop, zo laten artist impressions zien. De gemeente regelt de aanplant van bomen en planten, dat zit bij de grondprijs inbegrepen.

Opvallend is dat bijna alle vrijstaande huizen slechts twee verdiepingen tellen. Schijn bedriegt. De derde verdieping zit onder de grond in de vorm van een leefkelder, ‘die dienst kan doen als onder andere slaapkamer’, aldus Wil Daemen, de voorzitter. ‘Lekker koel in de zomer, een airco is niet nodig’, lacht bestuurslid Jan-Willem Sniekers.

Hoe zet je een Collectief Particulier Opdrachtgeverschap op? Zoek gelijkgestemden, breng de woonwensen in kaart, stap met vragen naar de CPO-desk van Rabobank en/of laat je begeleiden door een CPO-specialist. Verdeel de taken over werkgroepjes. De een is goed in financiën, de ander in coördineren en/of regelgeving en weer iemand anders kent de bouwwereld. Kies voor een architect en aannemer, liefst iemand die ervaring heeft met CPO-projecten.

Op papier klinkt het als een abc’tje, de praktijk blijkt iets weerbarstiger, weten de drie initiatiefnemers van Grasheim. Ze willen geïnteresseerden niet afschrikken, maar wel een eerlijk verhaal vertellen. Bijvoorbeeld over de kosten. Een bouwplan voorbereiden kost al gauw anderhalf ton. Dat bedrag moeten de leden betalen, nog voordat de eerste schop in de grond gaat.

En er kan zich altijd een tegenvaller voordoen. Sniekers: ‘Na corona was er een run op bouwmaterialen. De prijzen gingen sky high. Daar ontstond binnen de vereniging enige onrust over. Dat was zo’n moment dat je denkt: moeten we doorgaan?’

‘Je moet ook een beetje geduld hebben’, vertelt Daemen. ‘De goedkeuring van het haalbaarheidsonderzoek liet bijvoorbeeld even op zich wachten, terwijl je toch vooruit wilt.’ Dirk Brouns: ‘Besluiten nemen de twaalf leden samen. Dat kost extra tijd. Hou daarom rekening met een voorbereidingstijd van vier jaar.’

Van de andere kant, de onderlinge verbondenheid groeide naarmate het bouwproces vorderde, merkt Brouns op. ‘Er zijn zelfs vriendschappen ontstaan.’ Daemen: ‘Af en toe proosten we op de voortgang, zoals bij de start van de bouw.’

Terwijl de volgende betonmixer het bouwterrein oprijdt, blikken de drie bestuursleden, die elkaar van jongs af aan kennen, terug op de afgelopen vier jaar. Ze wonen allemaal ‘fijn’, zoals ze zeggen, maar ze hadden ook ‘die droom’ om zelf een keer te bouwen. Wat lastig is in Grathem. ‘Ik weet niet beter dan dat er altijd schaarste is geweest op de woningmarkt’, zegt Sniekers.

Brouns: ‘De laatste kavels zijn twintig jaar geleden uitgegeven. Grathem zou krimpen, luidde de voorspelling, dus werd er niet meer gebouwd. Het gevolg was dat mensen noodgedwongen vertrokken.’ Brouns bijvoorbeeld. ‘Ik ben verhuisd naar Roermond. Toen in de kern een klein, vrijstaand huis te koop kwam, ben ik weer teruggekomen.’

En toen deed zich de kans voor om ‘die droom’ toch te verwezenlijken. Als gevolg van een fusie van vier voetbalclubs in de regio kwamen de twee voetbalvelden van Grathem vrij, ofwel 25.000 vierkante meter potentiële bouwgrond.
Een ideale plek om twaalf vrijstaande vrijesectorwoningen te bouwen, redeneerde het drietal. Want daar is behoefte aan.

Bijkomend voordeel: hun huidige woningen komen op de markt. Dat is goed voor de doorstroming. Burgers hoeven het dorp niet meer te verlaten. En dat is goed voor middenstand, scholen en verenigingen; kortom de leefbaarheid van Grathem.

‘Daar sloeg de gemeente op aan’, weet Brouns. ‘We kregen enthousiaste reacties vanuit de politiek.’ Daemen: ‘Dat was het moment dat we tegen elkaar zeiden, nu moeten we doorpakken.’ Sniekers: ‘Er vonden vervolggesprekken plaats met de gemeente. Alles digitaal, vanwege corona.’

Daarna kwam Grasheim in een stroomversnelling. Het bestuur tekende met de gemeente een intentieovereenkomst. Het hele dorp liep uit voor een informatieavond, bedoeld om de interesse te peilen. Daemen, Brouns en Sniekers legden de kaders van het bouwplan voor aan het publiek. Nee, het is niet de bedoeling dat iedereen zijn eigen droomhuis kan ontwerpen.

Brouns: ‘Als iemand een kubistische woning wil, sorry, dat kan niet. Dat past niet in ons plan.’ Daemen: ‘Dat zeiden we ook tegen de mensen; denk goed na of dit bij je past.’ Sniekers: ‘Dat is het verschil met Particulier Opdrachtgeverschap. Dan kun je een huis bouwen volkomen naar eigen wens. Bij een CPO heb je minder keuze, maar wel veel meer zeggenschap dan wanneer je met een projectontwikkelaar in zee gaat. Die wil bovendien zoveel mogelijk woningen bouwen op een perceel.’

Daemen: ‘Het wordt te ingewikkeld als iedereen zijn eigen plan trekt. Dan valt het financieel voordeel weg van het grootschalig inkopen van bouwmaterialen voor een bepaald type woning.’ Sniekers: ‘Het zijn niet precies dezelfde woningen. Ze zijn familie van elkaar, zo moet je het zien.’

De oplevering van de ruwbouw staat gepland voor medio december 2025. Met het in ontvangst nemen van de sleutel kan de woninginrichting beginnen. Brouns: ‘De keukens kopen we gezamenlijk in. Dat levert een aardige korting op.’

Sniekers wil nog iets kwijt over de bouwkosten. ‘Bij de start vier jaar geleden hadden we een kuubprijs geraamd. Die ligt ondanks de gevolgen van corona uiteindelijk slechts een fractie hoger dan gepland, voornamelijk veroorzaakt door aanpassingen aan de woningen. Dat hadden we dus goed ingeschat.’