‘We bouwen voort op de plannen van toen’

‘Zonder twijfel de keuze om het landschap even belangrijk te maken als de gebouwen. Vanaf het begin waren er evenveel landschapsarchitecten als stedenbouwkundigen, dus tegelijk met de eerste paal werd óók de eerste boom geplant. Dat was toen echt niet gebruikelijk – nu niet, maar vijftig jaar geleden al helemaal niet. Maar het was ook logisch: je zat in een kale polder, dus je had beschutting nodig. Almere is ook vanaf het begin bedacht als meerkernige stad. Wat leg je dan tussen die kernen? Landschap. Daardoor is die groene structuur zo kenmerkend geworden.’

‘Er was veel ruimte, dus werd er door mijn voorgangers uitgebreid geëxperimenteerd met hoe je zo’n nieuwe stad vormgeeft. In Almere Haven gingen ze voor een kleinschalige, wat kronkelige stadsopzet. In de jaren tachtig zag je juist die sterke bouwblokkenstructuur opkomen in Almere Stad. Daarna kwamen er uitbreidingen als Buiten, en later Poort, Hout en Pampus, waar ik zelf aan heb gewerkt. In Poort, met projecten als Duin en het Olympiakwartier, zie je weer een nieuwe fase: meer stedelijkheid, maar nog steeds sterk gebaseerd op landschap. Elke wijk zegt iets over wat er toen belangrijk werd gevonden.’

‘Die eerste plannen zijn met veel zorg en met héle goede architecten gemaakt. Dat zie je nu nog: gebouwen hebben vaak nog steeds kwaliteit en potentie om door te ontwikkelen. Nu Almere vijftig jaar bestaat, zie je dat de stad langzaam echt lagen begint te krijgen. En dan hoor je ook weleens het idee om juist de eerste laag weer weg te halen. Dat vind ik eerlijk gezegd onbegrijpelijk. Ik werk nu in het centrum aan onze eerste grote herstructurering, daar gaan we 10.000 tot 15.000 woningen bij bouwen.’

‘Ja, dat is echt totaal anders dan die nieuwe gebieden die wij vaak ontwikkelen. Hier heb je met heel veel bestaande bewoners te maken. Dat geeft meer discussie, maar wekt nog steeds veel nieuwsgierigheid op. Mensen hier zijn wel gewend dat de stad telkens verandert. We hebben inmiddels ook samen met bewoners een lijst opgesteld van gebouwen die belangrijk zijn om te behouden. Denk aan de oude bibliotheek in het centrum, waar veel mensen herinneringen aan hebben. Het zijn niet allemaal de mooiste gebouwen, maar het is wel een vorm van erfgoed, en dat betekent dat je er met respect mee moet omgaan. Dat wil niet zeggen dat je er niets meer mee kan, maar wel dat je eerst goed moet begrijpen wat belangrijk is aan zo’n plek, zodat je van daaruit een zorgvuldig doorontwikkelplan kunt maken.’

‘Toen ik bij de gemeente ging werken, vond ik ook dat ik hier moest gaan wonen. Het maakt namelijk heel veel uit of je wéet dat voorzieningen nog niet op orde zijn of dat je dat ook dagelijks vóelt. En meemaken dat een plek zich stap voor stap ontwikkelt, dat vind ik heel bijzonder.’

‘Die stap zijn we nu aan het zetten. Almere was lang een verzameling van kernen. Door het centrum nu sterk te ontwikkelen, krijgt de stad een echt hart. Dat is een beetje de slag die Rotterdam dertig jaar geleden maakte. Over tien tot vijftien jaar klopt dat beeld hier ook. Dan heb je een stedelijk centrum en bijvoorbeeld bij Duin een stevig hoogbouwfront, vanaf waar je nog makkelijker naar Amsterdam kan zwaaien. Ik heb nog met de oorspronkelijke ontwerpers gewerkt, ook wel de ‘peetouders’ van Almere genoemd. Ik besefte dat destijds niet zo, maar dat is heel bijzonder. Ik vraag ze soms, als we bezig zijn met nieuwe plannen, hoe ze een bepaalde plek ooit bedoeld hadden. Zo bouwen we altijd voort op de plannen van toen.’