Kunstbende geeft podium aan jong Fries talent

De theaterzaal van het Atrium in Sneek is nog donker. Dan floepen de lichten aan en staat Thirza Nijsink, zwart T-shirt en dito broek, in de spotlights. Letterlijk en figuurlijk. Zij is een van de bijna veertig jonge creatievelingen tussen de dertien en negentien jaar die deze middag optreden. Zonder aarzelen begint ze. Verteltheater is het. Over een man met een lange baard die in haar buurt woont. De zaal luistert ademloos toe.

Kunstbende bestaat al meer dan twintig jaar. Het festival staat bekend als dé kweekvijver van jong creatief talent. Het is een van de vele activiteiten van Keunstwurk, de kennis- en netwerkorganisatie op het gebied van cultuureducatie in Friesland. Behalve Kunstbende zijn er initiatieven als Fulkaan, waar jonge musici twee jaar begeleiding krijgen, en Youth Capital. Daarin bedenken en voeren jongeren tussen de 12 en 27 jaar culturele en maatschappelijke projecten uit. Voor Kunstbende vinden in alle provincies voorrondes plaats. De winnaars van de finale mogen naar de landelijke eindstrijd in Amsterdam. Velen zetten hier hun eerste schreden op het artistieke pad. De bekende dj Martin Garrix en YouTuber en presentator Kalvijn bijvoorbeeld begonnen ooit bij Kunstbende.

Projectleider Mirjam Ros van Kunstbende Friesland vindt het belangrijk dat aanstormend talent zich kan profileren. ‘Talenten krijgen hier de kans zich aan een publiek te presenteren.’ Het is niet alleen een soort talentenjacht. Ook de ontmoeting met andere artiesten in de dop speelt mee. ‘Ze gaan met elkaar om, er ontstaan vriendschappen. Er groeit een community of, op zijn Fries, een mienskip.’ Voorafgaand aan de voorrondes is er een zogeheten maakdag. Daar kunnen deelnemers workshops volgen en gelijkgestemden ontmoeten.

Ros: ‘Je steekt je hoofd toch een beetje boven het maaiveld uit. Dan is het inspirerend om anderen te treffen. Na de voorrondes bieden we deelnemers coaching en begeleiding aan. Zo geven we deze jonge mensen een steuntje in de rug. Je wilt het talent als het ware borgen.’

In de gezellige en kleurrijke foyer van het Atrium hangen deelnemers en toeschouwers rond. Mila Beiers (18) en Silke Nanske de Boer (19) spelen het spel ‘30 seconds’. Ze zijn hier om Brighid Natasha Figee (18) aan te moedigen. Zij treedt voor het eerst op met haar Nederlandstalige punkband Rattengif. Figee deed al drie keer mee, maar dan solo. Twee keer werd ze derde. ‘Dit was ons live debuut als band. En dat ging goed’, blikt ze terug. Haar droom: professioneel muzikant worden. Daarvoor biedt Kunstbende een opstap. ‘Hier doe je podiumervaring op. En dat je prijzen kunt winnen, maakt het extra spannend.’

In een andere hoek laten zes beeldend kunstenaars hun werk zien. Vanaf groene, fluwelen banken kijken bezoekers toe. Meike Been (19) is een van de kunstenaars. Zij is voor de derde keer present op Kunstbende. ‘Ik vind het leuk om mee te doen’, vertelt ze na afloop. ‘Cultuur zit bij ons in de familie. Mijn vader is kunstenaar.’ Al jong was ze met pen en papier in de weer. ‘Zolang ik me herinner, was ik aan het tekenen. Dat is mijn grootste hobby.’ Haar droom? ‘Illustrator worden.’ Haar tekeningen, waarvan ze foto’s maakt, draaien om vergankelijkheid. Ze zijn gemaakt van ‘onorthodox materiaal’: sneeuw, meel, vogelzaad.

Het meest in het oog springt een vrouwenportret, gemaakt van een toetje met chocoladesaus. ‘Deze schilderijen zijn een metafoor. Niemand blijft voor altijd in je leven. Ik hou van filosofie en denk veel na over existentiële zaken’, licht ze desgevraagd toe. Haar moeder Frederique Geerlings kijkt trots toe. ‘Ik vond het best spannend, want ik wist niet wat ze ging laten zien. Ze is echt gegroeid in hoe ze zich presenteert. Deze ervaring neemt ze haar leven lang mee.’

Naast Meike staat Esther Kooistra (19) bij haar levensgroot geschilderde ijsbeer. ‘Ik ben een traditioneel kunstenaar.’ Ze werkt in de zorg, maar schilderen is haar passie. Ook zij deed eerder mee aan Kunstbende. In 2024 won ze de derde prijs met een andere ijsbeer. ‘Die stond nog op het ijs. Deze niet, want er is bijna geen ijs meer. Ik heb hem donkerder getekend dan hij is. Alsof hij aan het smelten is.’ In de toekomst wil ze haar werk in de zorg combineren met het kunstenaarschap.

Terug in de theaterzaal. Daar is het muisstil als de volgende artiest begint. Ingrid de Ruiter (14) gaat op een kruk zitten, haar gitaar tegen zich aan. Ze vertolkt haar zelfgeschreven lied ‘To be a teenager’. Ingrid zingt al van jongs af aan en is dol op oude rocknummers.

Na haar uitvoering barst de zaal los in gejuich en luid applaus. Jurylid Mayte Veenstra (20) is vol lof. ‘Wat een prachtstem. Loepzuiver en mooi gitaarspel. Ook een goede Engelse uitspraak. Echt fantastisch!’ Mayte en medejurylid Paulus de Wit (24) zijn beiden als professionals actief in de Friese muziekwereld. ‘Superleuk en inspirerend om die optredens van jongeren te zien’, vindt hij. Kunstbende is voor beginnende artiesten enorm belangrijk, verzekeren beiden. ‘Je kunt jezelf natuurlijk laten zien op social media’, stelt Mayte. ‘Maar hier sta je op een podium. Dat is even alleen van jou. Je toont wie je bent en wat je doet.’ Paulus knikt: ‘Het is ook een plek om jezelf te ontdekken.’ Hun advies aan het jonge talent: vooral doorgaan. Mayte: ‘Zolang je er plezier aan beleeft.’

Dat plezier spat ervan af bij performer en beeldend kunstenaar Ola van der Velde (19). Ze wordt aangekondigd als ‘een kunstwerk op zich’. Daar is niets te veel mee gezegd. Ze draagt een uitbundige outfit: een witte, lange, kanten rok met daarboven een jurk met ruches en een witte, wijdvallende blouse. In twee landelijke finales behaalde Ola een derde prijs, maar dan in andere onderdelen dan de beeldende kunst die ze nu presenteert. Met haar kleurrijke, deels abstracte zelfportret toont ze haar identiteit. ‘Ik denk na over hoe anderen mij zien.’

Na afloop vertelt ze desgevraagd dat ze van kinds af aan ‘met papier en verf’ bezig is. ‘Maar ook met fashion. Deze outfit voelt voor mij als schilderen met kleding.’ Kunst kreeg ze met de paplepel ingegoten: ‘Mijn ouders namen me mee naar musea, festivals en andere creatieve events.’ Op het gymnasium wilde ze eerst op de andere meisjes lijken. Maar al snel vond ze haar eigen stijl. Vaak met kleding uit kringloopwinkels. ‘Daar zoek ik allerlei attributen bij elkaar.’ Dit keer stond ze meer ontspannen in de spotlights. ‘Blijer ook. Ik deed mee om te oefenen. Het winnen heb ik losgelaten.’ Toch won ze dit keer opnieuw. Dus mag ze naar de finale in Amsterdam. En als ze daar ook wint? ‘Dan zet ik mijn tanden in mijn carrière.’