De duurzame uien van Waterman gaan de hele wereld over

De roots van het familiebedrijf Waterman liggen in Zeeland, waar de grootvader van de huidige eigenaren als boer begon met een bescheiden teelt van aardappelen, uien en wortelen. ‘Onze grootvader Andries had een klassiek boerenbedrijf, zoals je dat vroeger veel zag’, vertelt Erik Waterman. ‘Met een paar koeien, een klein akkerperceel en het idee dat je het hele jaar moest kunnen leven van je oogst. Mijn vader begon al met het opslaan van uien om ze later in het seizoen te kunnen verkopen, wanneer de prijs beter was.’

En precies dát is decennia later de basis van het bedrijf, waar vandaag de dag circa tachtig mensen werken en dat jaarrond uien naar zeventig landen exporteert. Erik: ‘Ik zeg altijd: die uien zijn net Floortje Dessing, ze reizen de hele wereld over.’

Lang niet iedereen staat erbij stil dat de ui zoals die in nagenoeg elke keuken ligt, gedroogd is, net als knoflook. En nóg een weinig bekend feit is dat je uien heel goed – en lang – kunt bewaren. Erik: ‘Als je hem goed droogt na de oogst en bewaart bij een temperatuur van 2 tot 3 graden, komt de ui in een soort natuurlijke winterslaap. Dan blijft hij maandenlang goed.’

Volgens Erik Waterman wordt de ui vaak over het hoofd gezien, terwijl het een van de meest gegeten groenten ter wereld is. ‘Van Azië tot Afrika, van India tot Europa: in elke keuken speelt de ui een cruciale rol. De ui is net als peper en zout: onmisbaar. Je vindt hem in elk huishouden. Het is de ultieme smaakmaker. En wat het extra bijzonder maakt, is het feit dat die smaak een slimme verdedigingsstrategie van de natuur is. De meeste dieren eten geen uien, want die scherpe smaak is bedoeld om ze af te schrikken. Maar voor mensen maakt het de ui juist extra lekker.’

Naast het verkopen van uien van de hoogste kwaliteit is er iets anders nét zo belangrijk voor de broers Waterman: duurzaamheid. Het zit verweven in elke stap van het bedrijfsproces. Voor Waterman Onions werkt duurzaamheid op drie gebieden: energieverbruik, personeelsbeleid en milieuvriendelijke teelt. Dat betekent minder bestrijdingsmiddelen, efficiëntere verpakkingen en slim gebruik van technologie.

Naast het pand staat een gigantische windmolen. Daarnaast bedekken bijna zevenduizend zonnepanelen de daken van de verschillende bedrijfspanden – dit staat gelijk aan een heel jaar groene energie voor bijna duizend huishoudens. ‘Ze zijn geplaatst op zowel de zuid-, oost- als westkant, om er zo veel mogelijk rendement uit te halen’, aldus Erik.

‘En sinds kort wordt onze overtollige stroom opgeslagen in accu’s. Als we overdag meer stroom produceren dan we gebruiken, slaan we die tijdelijk op. Zo kunnen we die later gebruiken of terug leveren aan het net. Voor ons is dit een waardevol businessmodel. Het levert immers een vergoeding op, wat bijdraagt aan een extra inkomstenstroom voor ons bedrijf. Maar… duurzaamheid moet niet vanuit de portemonnee gedreven zijn, maar vooral vanuit je hart. Wij vinden het echt essentieel om zo groen mogelijk te zijn.’

Dankzij warmtepompen en elektrische machines is het bedrijf sinds een paar jaar helemaal gasloos. Erik: ‘Vroeger verstookten we jaarlijks zo’n 350.000 kubieke meter gas. Nu halen we datzelfde resultaat met elektriciteit uit duurzame bronnen. Het complete proces van drogen, sorteren en verpakken – altijd energie-intensief – wordt zo steeds milieuvriendelijker.’

Een ander aspect waar veel energiewinst wordt behaald, is het transport. Er rijden jaarlijks zo’n vier- tot vijfduizend vrachtwagens met uien het terrein af. Een groot deel van de partijen wordt uiteindelijk met zeecontainers verscheept. ‘Het is veel duurzamer én goedkoper om over water te transporteren dan over de weg’, zegt Erik. ‘En door de strategische ligging van Nederland met toegang tot havens als Rotterdam, Amsterdam en Antwerpen kan ons bedrijf concurreren op de wereldmarkt.’

Erik en zijn broer Wim, die verantwoordelijk is voor productie, inkoop en alles wat te maken heeft met product en proces, zijn zich bewust van de waarde van het familie-erfgoed. De volgende generatie begint interesse te tonen, maar een eventuele opvolging is iets wat ze zorgvuldig willen begeleiden. Erik: ‘We willen dat onze kinderen hun eigen keuzes maken. Als ze mee willen doen, dan is dat geweldig, als ze maar intrinsiek gemotiveerd zijn. Het móet niet.’

Die intrinsieke motivatie vinden ze trouwens net zo belangrijk voor de andere medewerkers. Daarom hebben ze Waterman Academy opgericht, een intern inwerk- en opleidingsprogramma waarmee nieuwe medewerkers een groeipad kunnen volgen. ‘We willen dat mensen hun eigen route vinden binnen het bedrijf, in welke functie dat ook is.’

De geur van uien brengt Erik nog steeds terug naar zijn jeugd. En ja, na al die jaren ruikt hij de geur nog steeds als hij binnenkomt. ‘Gelukkig maar’, lacht de boerenzoon. ‘Vroeger ging het heel anders dan nu. Ik heb als jongetje in Zeeland nog meegeholpen met de oogst. En nu gaat dat allemaal machinaal, maar toen was het gewoon met de knietjes in de klei en met de hand de uien uit de grond trekken. Het was echt jij en het product. Ik heb zulke mooie herinneringen aan die tijd. Tijdens de schaft zat ik na het harde werken met mijn boterhammetje naast mijn vader. Uitkijkend over het veld, met de geur van vers geoogste uien in mijn neus.’

Hoewel de technologie en processen steeds moderner worden, is de kern van Waterman Onions nog altijd hetzelfde: passie voor het product en voor duurzaamheid en veel liefde voor het familiebedrijf.