Coöperatie voor duurzame mode

Wie binnenkomt bij Aarden, midden in het Arnhemse modekwartier, heeft niet het gevoel in een winkel te staan. Initiator Erik Toenhake ontvangt je met koffie of thee aan de mooie stamtafel. Langs de muren hangen rekken met jasjes, broeken, overhemden en op de houten planken liggen truien. De stofstalen liggen op tafel. ‘Dit is geen winkel’, zegt Toenhake. ‘Klanten komen hier op afspraak en ik neem uitgebreid de tijd om hun wensen met hen te bespreken.’

Toen bioloog Toenhake vijftien jaar geleden werd gevraagd om mede-eigenaar te worden van de modezaak, zei hij ja, maar besloot hij wel dat hij er op een andere, duurzame manier invulling aan wilde gaan geven. ‘Er is veel mis in de modewereld’, meent hij.

‘Kleding is een wegwerpproduct geworden. Er wordt bezuinigd op de kwaliteit en productie vindt plaats in enorme hoeveelheden, waarbij er enorme hoeveelheden kunststoffen worden gebruikt. Afrika wordt overspoeld met afgedankte kleding, waar ze helemaal niks meer mee kunnen. De kleding wordt voor volkomen uitgemolken prijzen geproduceerd in lagelonenlanden, waarbij je geen idee hebt hoe er met mensen wordt omgegaan. En kleurstoffen worden er geloosd in rivieren.’

Toenhake ziet zichzelf als een realistische idealist. ‘Ik wil het graag beter doen, maar heb niet overal invloed op. De dingen die ik wel kan beïnvloeden zijn kwaliteit, stoffen met een keurmerk en productie op een waardige manier.’

De pakken van Aarden worden gemaakt in Tsjechië en gedeeltelijk in Marokko. ‘In onze fabrieken werken volwassen mensen die een normaal betaalde baan hebben, geschoold zijn en mondig genoeg zijn om te zeggen wat ze willen’, legt Aarden uit. ‘Het zou het mooist zijn om in Nederland te produceren, maar dat is wel heel duur.’

Een pak van Aarden is gemaakt van duurzame stoffen. ‘We hebben alleen maar stoffen van mooie kwaliteit, die lang meegaan’, zegt Toenhake. ‘We werken bijvoorbeeld samen met Enschede Textielstad, waarbij minimaal 35 procent van de stof bestaat uit gerecyclede materialen. Daarnaast werken we met duurzame stoffen als linnen en hennep, die uit Europa komen. Onze wol, met certificaat, komt uit Schotland, Engeland, Frankrijk of Italië, omdat er daar controle is op de manier waarop schapenboeren met hun dieren omgaan.’

Bij Aarden komen klanten dus op afspraak. ‘Bij de koffie nemen we alles door. Gelegenheid, wensen, kleuren, stoffen, voering, knopen en maatvoering. Aan alle details wordt gedacht. Vervolgens sturen we het voor productie naar onze fabriek in Tsjechië. Na zes weken is het pak hier. De klant komt het nog eens passen en onze Arnhemse kleermaker zet zo nodig de puntjes op de i.’

‘Bij Aarden komen klanten uit heel Nederland en zelfs uit België die nadenken over duurzaamheid’, zegt Toenhake. ‘Ze willen een eerlijk pak of jasje dat lang meegaat.’ Aarden heeft vooral mannen, maar ook enkele vrouwen als klant. De vrouwen die hier komen, zijn over het algemeen principieel. ‘Ze willen mooie, maar vooral duurzame kleding.’

De pakken bij Aarden zijn niet goedkoop. Ze kosten tussen de 1.000 euro en 1.700 euro, afhankelijk van de stofkeuze. ‘Onze prijzen zijn vergelijkbaar met die van andere merken, maar bij ons weet je zeker dat ze op een eerlijke manier zijn geproduceerd’, zegt Toenhake. ‘Dat weet je bij andere kledingmerken, ook de duurdere, niet zeker, want zij gaan voor winst. Dus het komt toch vaak neer op productie in lagelonenlanden en goedkopere stoffen.’

Om dat sturen op winst tegen te gaan, is Aarden twee jaar geleden een coöperatie geworden. De klanten zijn zelf de baas. ‘Ik haalde mijn inspiratie uit het concept van Herenboeren’, legt Toenhake uit. ‘Daar kan je een deel kopen van een boerderij, waar groente, fruit, eieren, vlees en zuivel worden geproduceerd. Je investeert eenmalig een bedrag en betaalt wekelijks voor wat je aan producten ophaalt. Zo eet je voor een klein bedrag biologisch geteelde producten uit de eigen regio.’

Toenhake is enthousiast over het systeem. ‘Het leek me mooi om dit ook in de mode te doen. Leden van Aarden betalen eenmalig een vast bedrag, wat ze terugkrijgen als ze weer uitstappen. Verder betalen ze maandelijks een bedrag en delen ze de kosten. De kleding krijgen ze tegen inkoopprijs, bijna voor de helft van de normale prijs. Ik ben in loondienst bij de coöperatie en er is geen winstoogmerk.’

Aarden heeft nu ruim tachtig leden. ‘Er kunnen er nog ruim honderd bij’, volgens Toenhake. ‘Het zijn allemaal maatschappelijk betrokken mensen die enthousiast zijn over onze kleding. Het is financieel aantrekkelijk. Leden betalen zeshonderd euro per jaar. Die kosten haal je er al uit met één pak of jasje met pantalon.’ Toenhake heeft de coöperatie opgericht samen met Jan Rotmans, hoogleraar duurzaamheid aan de Erasmus Universiteit. ‘Hij voelt zich betrokken en we blijven samen hoeders van de missie.’

Aarden introduceerde vorig jaar een vegan pak. ‘Vegans willen geen dierlijke producten in hun kleding, dus ook geen wol’, legt Toenhake uit. ‘Dat wordt eigenlijk altijd in de kraag en bij de revers gebruikt voor de stevigheid. Ook bij katoenen en linnen pakken. Daarom hebben we er iets anders op verzonnen.’

Het eerste vegan pak maakte Aarden voor Dennis Vink, op Instagram bekend als Plant Based Dennis. ‘Hij wilde het voor de bruiloft van zijn broer. Zijn volgers komen inmiddels ook bij ons voor een vegan pak. De missie om het beter te doen in de mode blijft de basis van dit bedrijf.’