Mammoetgras

Als er een briesje doorheen waait, maakt het gewas een geluid dat doet denken aan een exotische plek – niet bepaald aan 2e Exloërmond. Toch groeien ze in dit Drentse lintdorp, de tot wel vijf meter hoge stengels met lange, smalle bladeren. Als het aan de telers ligt, gaat mammoetgras de wereld groener maken.

Het gewas bevat relatief veel lignine, een natuurlijke lijmstof die de uit aardolie gemaakte bitumen in asfalt gedeeltelijk kan vervangen. ‘Als je mammoetgras hakselt en bij de Hoogovens in de kachel gooit, dan is de grootste uitstoter van Nederland in één klap C0₂-neutraal’, zegt Koos Vos van Mammoetgras Noord. ‘Ik denk dat we de helft van de mogelijkheden nog niet kennen.’

Nee, het was niet hun ambitie om de eerste mammoetgrasteler van Nederland, en misschien wel van de wereld, te worden. Koos en Jaimy Vos namen in 2019 de melkveehouderij over die al vier generaties in bezit was van de familie van Koos. Daar waren ze nooit mee gestopt als de wet niet had bepaald dat ze te veel stikstof uitstootten. Een zwarte dag, zeggen Koos en Jaimy over dat moment in 2024, waarop de koeien weg gingen.

Ze hoorden in die tijd iets over mammoetgras, een veelzijdig gewas dat veel stikstof opneemt uit de grond en dat vervolgens weer vastlegt in de plant. Ook vergt het gewas weinig onderhoud en heeft het een hoge opbrengst. Een hectare mammoetgras neemt in één jaar net zo veel C0₂ op als een hectare bos in dertig jaar. Zou dat niet iets voor hen zijn? Drie maanden later plantten ze de eerste hectare in.

Toen begon, zegt Koos, de grote zoektocht, want wie de eerste is, moet het wiel uitvinden. ‘Van de vergunningen, het planten, bemesten en oogsten tot de opslag en zo betaalbaar mogelijk vervoer. Het was voor iedereen nieuw.’

Het gewas is extreem onderhoudsarm, ontdekten ze al snel. ‘Als de dagen korter worden, verliest mammoetgras zijn blad’, zegt Jaimy Vos. ‘Dat valt op de grond en dient zo als bemesting en vormt een humusrijke laag. Na twee jaar heb je geen gewasbescherming meer nodig.’ En, valt Koos bij: ‘Traditionele gewassen putten de grond uit. Maar
dit verrijkt de bodem juist.’

Naast het perceel mammoetgras staat een pluk olifantsgras, dat meer is ingeburgerd als groene grondstof. Dat gewas is beduidend lager, de stengels ieler, het blad kleiner. ‘We hebben het met opzet naast elkaar geplant, zodat mensen het verschil kunnen zien als ze hier komen’, zegt Jaimy. ‘Mammoetgras heeft een veel hogere opbrengst.’

In 2023 zijn ze met een hectare als proef gestart. Inmiddels staat er 42 hectare, ze willen dit jaar toe naar honderd hectare. Koos en Jaimy weten het zeker: mammoetgras gaat, in een tijd van circulair en biobased bouwen, de toekomst worden. ‘Misschien kan het ook wel voor textiel worden gebruikt’, denkt Jaimy hardop. ‘En voor maand­verband. Elke vrouw ter wereld is ongesteld. Moet je je voorstellen wat een boel afval dat zou schelen.’

Ze moesten flink slikken toen na bijna 130 jaar de melkveehouderij werd opgedoekt. Nog altijd vinden ze het lastig om door de lege stallen te lopen. Koos: ‘Maar ja, we moeten natuurlijk wel dóór. Ik denk dat we van alle opties het minst slechte alternatief hebben gevonden.’