Geothermie

Het is een bloedhete dag op het bouwterrein bij de TU Delft waar de geothermie-installatie wordt aangelegd. De ingenieurs die de werkzaamheden aan de pijpleidingen en warmtepompen in de gaten houden, gieten flessen water over hun hoofd. De thermometer geeft 37 graden aan. Dat is nog niets in vergelijking met de temperatuur die de installatie op 2,5 kilometer diepte aanboort. Daar, in de geothermiebron, is het water 78 graden.

Het is wekenlang boren voordat je op die diepte zit, vertelt Rass Butt (45), directeur van Geothermie Delft. Als je in één keer goed prikt. Dat was in Delft niet het geval. Pas na een paar maanden vonden ze een ondergrond die stabiel was en niet instortte.

Een mooie bijvangst van deze plek: met 1 kuub warm water komt ook ongeveer 1 kuub gas omhoog. Een mazzeltje, vertelt Butt, dat vaker voorkomt in het westen van het land. ‘Dat gas gaan we verkopen aan het gasnet.’

Helemaal onafhankelijk van gas wordt de geothermie-installatie niet. ‘De geothermische verwarming blijft voor de zekerheid een aansluiting houden op de warmtekrachtcentrale van de TU Delft, voor als er problemen zijn of om pieken in de winter op te vangen.’

Niet geheel toevallig staat naast de nieuwe geothermische installatie de oude warmtekrachtcentrale van de TU Delft. ‘Vroeger werd die op steenkool gestookt. Nu op gas. En straks wordt het de back-up voor de geothermie. Zijn derde energietransitie dus, dat is wel bijzonder.’

Butt wijst op het grote, witte blok waar veel pijpleidingen naartoe lopen. ‘Die noemen we de ice cube. Daar zitten straks de pompen in die het warme water de stad in gaan pompen.’

NetVerder, ontwikkelaar van energienetwerken, is inmiddels druk doende met de aanleg van het warmtenet in de stad. Nog dit jaar moeten de TU Delft en de huizen van studentenhuisvester DUWO verwarmd worden met aardwarmte. Daarna, in 2027, volgen de 15.000 Delftse woningen in de wijken Voorhof en Buitenhof. Dat is een honderdste van het totale aantal woningen dat in 2030 in Nederland duurzaam verwarmd moet zijn.

Geothermie is niet nieuw in Nederland. Veel tuinders verwarmen hun kassen op deze manier en ook in een nieuwbouwwijk in Den Haag wordt het toegepast. ‘Wat het project in Delft bijzonder maakt, is de omvang en het feit dat het om bestaande woningen gaat die op het warmtenet worden aangesloten. Dat vereist grote investeringen van NetVerder, de TU Delft en de betrokken woningbouwverenigingen, maar ook van Geothermie Delft en haar aandeelhouders Gaia Energy, Shell Geothermal en EBN, het staatsbedrijf dat de warmtetransitie aanzwengelt.’

Financieel riskant aan geothermie is dat de boringen heel duur zijn, terwijl je niet zeker weet of je op een bruikbare plek prikt. Dat maakt de bekostiging lastig. ‘Het financiële fundament dat we daarvoor samen met Rabobank hebben gelegd, met heel goede afspraken tussen de ketenpartners, maakt dit project uitdagend.’

Ook bijzonder: de TU Delft verricht onderzoek naar de installatie, kwaliteit en technologie. ‘Dit wordt het meest onderzochte geothermieproject van Nederland. We gaan hier nog heel wat lessen uit trekken, die de techniek voor Nederland gaan verbeteren.’