Duurzame hub voor glastuinbouw

Tussen Elst, Bemmel en Huissen ligt een gebied met een aantal kascomplexen: Next Garden. Naast de kassen bevinden zich een groot meer met regenwater, een biomassacentrale en een batterij in aanbouw. Waar mogelijk liggen zonnepanelen op daken en op het water. ‘Het idee voor een gezamenlijk duurzaam energiebedrijf ontstond eind jaren negentig’, vertelt Berno Schouten, directeur van Lingezegen Energy.

‘Alle glastuinbedrijven in de regio rondom Arnhem en Nijmegen moesten verhuizen naar de huidige locatie langs de A325. Op dat moment besloten die bedrijven om hun energievoorziening gezamenlijk en duurzaam te regelen.’ Omdat de bedrijven toch moesten verhuizen, konden ze meteen een eigen warmtenet, energienet, CO₂-net en waterleidingen aanleggen. ‘Dat was best vooruitstrevend voor die tijd’, zegt Schouten.

Een energiehub is een manier om netcongestie tegen te gaan. ‘Steeds meer bedrijven maken hier gebruik van’, meent Schouten. ‘Ze wisselen onderling stroom uit om zo een kleiner beroep te doen op het stroomnet en vraag en aanbod te sturen.’ Schouten legt uit dat Lingezegen Energy dit al twintig jaar doet. ‘Kassen verbruiken veel gas voor verwarming, CO₂ om de plantjes sneller te laten groeien, stroom voor de verlichting en water om te sproeien. Als we dat op een duurzame manier kunnen doen, smaken de tomaten en paprika’s die er worden verbouwd gevoelsmatig een stuk beter.’

Er zijn veertien bedrijven aangesloten bij Lingezegen Energy, ze zijn voornamelijk actief in de groente- en sierteelt. Al die bedrijven zijn volledig afhankelijk van Lingezegen Energy. Een netaansluiting is niet nodig, omdat er twintig jaar geleden – toen de bedrijven zich vestigden in het gebied van ongeveer tweehonderd hectare – warmtenetten en CO₂-netten zijn aangelegd. ‘Om ervoor te zorgen dat er voldoende stroom, warmte en CO₂ is om de kassen te bedienen, hebben we een biomassacentrale, een houtopslag en een ketelhuis’, zegt Schouten. ‘Al het regenwater slaan we op in een grote gietwaterplas. Die is drie hectare groot en twintig meter diep.’

Volgens Schouten is er altijd voldoende water, ook in droge periodes. ‘We hebben een gebied met kassen. Al het regenwater stroomt van de daken van de kassen in onze sloten en we voeren het af richting de plas. Vanuit de wateropslag pompen we het water naar de kassen. Waar andere bedrijven op een zomerse dag moeten sproeien met grond- of drinkwater, kunnen de bij ons aangesloten bedrijven het altijd uit de eigen watervoorziening halen.’

Lingezegen Energy wil blijven verduurzamen. ‘Er zijn nog een aantal stappen mogelijk’, meent Schouten. ‘We hebben onszelf als doel gesteld om in 2030 energieneutraal te zijn. Daar werken we nu naartoe.’ In de eerste fase gebruikte Lingezegen Energy nog veel fossiele brandstof. ‘In de tweede fase, waar we nu in zitten, hebben we nog maar 8 procent fossiele brandstof nodig’, vertelt Schouten. ‘In plaats daarvan werken we met biomassa. Dat doen we met houtstook. Daarvoor gebruiken we restafval, voornamelijk snoeiafval. Dat krijgen we van lokale hoveniers en bedrijven binnen een straal van honderd kilometer, dus we importeren niks.’

De volgende stap is stoppen met het stoken van hout en de biomassacentrale sluiten. ‘We willen ook volledig van fossiele brandstof af, al is dit nog maar een klein deel van wat we gebruiken’, aldus Schouten. Innovatie is belangrijk om het doel te bereiken. ‘Een grote stap hierbij is de batterij’, legt Schouten uit. ‘We zijn bezig met een 14 megawattuur batterijsysteem. We wekken steeds meer groene stroom op met behulp van zonnepanelen. Dankzij de batterij kunnen we inspelen op prijsschommelingen en onbalans op het net door stroom op te slaan als er veel wordt opgewekt en weer in te zetten op momenten dat stroom schaars en dus duur is. Hiermee kunnen we zelf pieken opvangen en inspelen op lage prijzen.’

De overcapaciteit is ook bruikbaar. ‘Daarmee kunnen we, dankzij de warmtepomp, elektriciteit gebruiken om warmte of CO₂ op te wekken’, zegt Schouten. ‘Dat is niet alleen goedkoper, maar daardoor kunnen we ook volledig loskomen van het gebruik van fossiele brandstoffen zoals gas en biomassa.’

Lingezegen Energy onderscheidt zich van andere energyhubs doordat alles in eigen huis aanwezig is. ‘We zijn altijd een voorloper geweest en dat willen we ook blijven’, zegt Schouten. ‘Daarom onderzoeken we nu ook of waterstofproductie mogelijk is. Ons gebied ligt precies op het landelijk transportnetwerk voor waterstof dat Gasunie aan het aanleggen is door bestaande aardgasleidingen om te bouwen naar waterstof. Voor waterstofproductie is veel elektriciteit nodig en wij zijn klaar om deze uitdaging aan te gaan.’

De aangesloten tuinders zijn samen eigenaar van Lingezegen Energy. ‘Ze werken heel nauw samen, anders lukt het niet om efficiënte beslissingen te nemen’, zegt Schouten. ‘We hebben geen winstoogmerk, maar willen gewoon een goede prijs voor de nutsvoorzieningen en duurzaam zijn, ook voor de maatschappelijke acceptatie.’

Lingezegen Energy is altijd op zoek naar partners die ook bezig zijn met innovatie en duurzaamheid. ‘We hebben voor de batterij een partnerschap met Oost NL, het Nationaal Groenfonds en Rabobank’, vertelt Schouten. ‘Partners die onze duurzame visie ondersteunen. Dat is heel belangrijk voor een toekomstbestendige glastuibouw in regio Arnhem en Nijmegen.’