Een tweede leven voor sportartikelen

Het is op het moment aardig leeg in de loods van het bedrijf Circular Sports, op een bedrijventerrein in Weesp. Tenminste, dat vinden oprichters Floris Verheij (43), Fleur Nijland (43) en Kim Lammers (44). Voor een bezoeker valt die leegte wel mee. In de ruimte staan volle big bags en liggen stapels kleurrijke sportkleding, hesjes en pionnen, klaar om te worden verwerkt tot grondstoffen voor nieuwe sportartikelen. Wat opvalt is dat het er veel minder naar sportclub ruikt dan je zou denken bij een bedrijf met de slogan ‘Made of sports’.

De basis voor Circular Sports werd gelegd in 2020. Het idee was om een sporttas te maken van gerecycled textiel. ‘Het eerste prototype was een hockeytas van gerecycled vilt, helemaal niet handig’, lacht Verheij, terwijl hij de tas tevoorschijn haalt. ‘Maar het bracht wel iets op gang: niet alleen willen praten over duurzaamheid, maar écht impact maken.’

Via Lammers kregen ze ingangen en zichtbaarheid in de branche. Verenigingen begonnen zich te melden: soms voor hun producten, maar veel vaker voor de reusachtige hoeveelheden sportkleding en -materialen die ze elk jaar via het restafval afvoerden. Verheij: ‘Dat maakte het probleem zichtbaar: enorme volumes, gemaakt van zogenoemde virgin grondstoffen, met een korte levensduur door intensief gebruik of sponsorwissels. En geen producent of merk die verantwoordelijkheid nam voor de producten na de gebruiksfase.’

Dat inspireerde Circular Sports om de aanpak te veranderen. ‘Niet het ‘zoveelste’ sportmerk worden, maar juist samen met bestaande merken, producenten, sponsoren en verenigingen werken aan de circulaire transitie.’ Zo ontstond CIRCULR.: een label dat herkenbaarheid moet geven aan circulaire sportproducten. Vanuit diezelfde gedachte werd in 2024 ClubHub geboren, onder de paraplu van Circular Sports, als inzamelinitiatief voor sportkleding en -materialen, zoals bidons en pionnen.

Fleur Nijland, de verbindende schakel tussen het bedrijf en aangesloten verenigingen, tilt een inzameldisplay van een stellage. ‘Sportverenigingen kunnen zich gratis aanmelden. Dan krijgen ze zo’n display voor in het clubhuis en een container van 600 liter. Leden kunnen hun versleten spullen erin gooien. Als de container vol is, zorgen wij dat-ie wordt omgewisseld.’

‘Voor clubs moet het vooral eenvoudig zijn’, legt Nijland uit. ‘Onze boodschap is simpel: wij helpen jullie om circulair te worden op materiaalniveau. Aangesloten clubs doen vaak al wel aan verduurzaming in hun clubhuis of op de velden, maar op materiaalniveau gebeurde er eigenlijk nog niks.’

Inmiddels zijn er landelijk zo’n tweehonderd verenigingen aangesloten. Nijland: ‘Door de campagne van Rabobank vorige zomer kwamen er alleen al in Noord-Holland 93 clubs bij, waardoor het ClubHub-netwerk bijna twee keer zo groot werd.’ ‘En dat is hopelijk nog maar het begin’, valt Verheij haar bij. ‘We wisten al dat er in de sportwereld veel wordt weggegooid, maar dat het zó veel was? Veel verenigingen zijn echt gemotiveerd om het anders te doen. Maar er was nog geen systeem dat inzameling op deze schaal oppakte.’

Met een shirt van bovenop een stapel – van SV Diemen – loopt hij naar een tafel in de loods. ‘Sommige artikelen moet je echt even goed bekijken’, zegt Verheij, terwijl hij de stof van het voetbalshirt wat uit elkaar trekt. Hij legt een strook van het shirt onder een textielscanner. ‘Zie je? 89 procent polyester, 11 procent elastaan. Dit shirt kan dus helaas niet mee in de polyesterrecycling. Daar kunnen we momenteel alleen honderd procent polyestershirts voor gebruiken.’

Verheij richt zich binnen het bedrijf vooral op de ontwikkeling en spreekt dus veel met recyclers en producenten. ‘Veel problemen rondom circulariteit ontstaan al bij het ontwerp’, legt hij uit. ‘Doordat wij zien wat er hier allemaal binnenkomt, weten we per merk goed waar het ‘misgaat’. Zodra wij gaan samenwerken met een merk – zij sluiten zich dan aan bij onze inzameling via ClubHub – denken we ook mee wat betreft circulaire designkeuzes. Die ontwerpen krijgen een label met een QR-code, met daarin het CIRCULR. productpaspoort, waar belangrijke informatie in staat voor zowel consument als recycler: materiaalsamenstellingen, herkomst en reparatie-instructies. Zo’n productpaspoort wordt vanaf 2027 verplicht in de Europese Unie, daar spelen wij al op in.’

‘Veel mensen halen een gerecycled product en een circulair product door elkaar,’ vervolgt Verheij. ‘Circulair gaat over het systeem veranderen, zorgen dat iets langer mee gaat en aan het einde van de levensduur ook weer terug kan keren in de keten. Merken, maar ook sponsoren die met hun naam op de producten staan, wordt steeds vaker gevraagd wat ze doen met de end-of-life fase van een product. Zij zijn onderdeel van het verspillingsprobleem, maar moeten en kunnen ook deel worden van de oplossing.’

Het doel is om met CIRCULR. hét circulaire label voor sportkleding en -materialen te worden. Verheij: ‘Begin 2026 hebben we ons digitale platform gelanceerd voor merken, producenten en sponsoren, met impact-dashboards die bijhouden hoeveel er wordt bespaard en een incentive-programma om inzameling verder te stimuleren.’ Vanuit Lammers’ achtergrond als tophockeyer fungeert zij als aanjager. ‘Ik ben minder betrokken bij de dagelijkse gang van zaken’, zegt ze. ‘Maar ik kan wel het verhaal vertellen op podia. Sportclubs en -bonden hebben een ontzettend maatschappelijke rol en ik spreek hun taal. Zo probeer ik ze te wijzen op hun verantwoordelijkheid.’

Met een stapel blauw/gele shirts loopt Verheij naar de balenpers, rechts in de loods. ‘Dit kan er nog wel bij.’ Na een druk op de knop en een moment wachten komt een bontgekleurde baal polyester wedstrijdshirts van zo’n 250 kilo uit het apparaat rollen. ‘Een spanband eromheen en dan is-ie klaar voor vertrek.’

De pakketten, inmiddels meerdere tonnen per maand, gaan naar gespecialiseerde Nederlandse recyclingbedrijven. Textiel wordt – mechanisch of chemisch – gerecycled en tot nieuwe garens gesponnen. Deze kunnen voor nieuwe sportkleding worden gebruikt. Harde kunststof producten worden vermalen, gewassen en verwerkt tot grondstof voor nieuwe producten, zoals CIRCULR. trainingspionnen of bidonkratten.

Een misvatting die ze regelmatig tegenkomen? Dat ze worden gezien als goed doel of stichting. ‘We zijn impactgedreven, maar uiteindelijk wel een commercieel bedrijf’, zegt Verheij. ‘We genereren omzet uit de verkoop van producten die worden afgenomen door verenigingen en bedrijven, maar de nadruk ligt steeds meer op onze digitale ontwikkelingen en samenwerkingen met merken en sponsoren. Juist via die route kunnen we impact maken.’

Bedrijfs- en sportevenementen leveren ook enorme sportieve reststromen op. ‘We waren bijvoorbeeld laatst bij de Marathon van Amsterdam’, vertelt Nijland. ‘Het was bizar wat daar achterbleef aan sportkleding. We hebben samen met de organisatie bijna 3.000 kilo ingezameld! Dat was voor iedereen echt weer een wake-up call.’ Lammers: ‘We slingeren zulke bergen kleding ook de wereld in, we leggen het vast, maken het visueel op onze social media. Dat is nodig, want niemand doet dit in de Nederlandse sportwereld. We zijn echt de enige.’

Niet alles wat er binnenkomt, kan een tweede leven krijgen. Er zijn nog grote uitdagingen. Reclamedoeken langs sportvelden, bijvoorbeeld, bestaan vaak uit een mix van pvc en polyester, materialen die niet meer van elkaar te scheiden zijn. Nijland: ‘We werken samen met sociale werkplaatsen, waar zulk materiaal verwerkt wordt tot sporttassen. En een deel kan tot sportveldborden, drankdragers en pionnenhouders worden verwerkt. Maar de volumes zijn enorm en de vraag naar de producten nog te beperkt.’

Verheij, Nijland en Lammers staan naast een paar big bags met daarin tientallen helmen en scheenbeschermers. ‘Daar kunnen we nu nog niet meteen iets mee, al zoeken we wel naar oplossingen en de juiste samenwerking. Mocht er een producent óf een recyclingpartner een briljant idee hebben: wees welkom!’