Gevelstenen

In de showroom van Floris Groep in Wormerveer staan tientallen ‘staaltjes’ gevelstenen: rood-oranje, rood-paars, naturel, geel. Sinds drie jaar maakt ook Rebrick deel uit van het assortiment: stenen die eerder al onderdeel waren van een gebouw.

De basis van Rebrick ligt in het terugwinnen van stenen uit sloopprojecten – een proces dat ‘oogsten’ wordt genoemd. Dat is een intensief proces, vertelt Timo Straat, verantwoordelijk voor diverse Rebrick-projecten. ‘De stenen moeten handmatig losgebikt worden. Maar het loont: ongeveer 50 tot 65 procent van de geoogste stenen kan opnieuw worden ingezet. Gevelstenen slijten nauwelijks, waardoor ze ideaal zijn voor hergebruik.’

De inspiratie voor Rebrick komt uit Duitsland. Bob Floris, mede-eigenaar van Floris Groep, kwam tijdens zijn zoektocht naar circulaire bouwoplossingen in contact met Klinker Historika, een Duits bedrijf dat al tien jaar herwonnen stenen aanbiedt. In samenwerking met drie andere Nederlandse bouwcentra – Esselink, Concordia en Van Hoppen & Swinkels – werd Rebrick opgezet.

Rebrick richt zich vooral op grote sloopprojecten, waar tussen de 25.000 en 500.000 stenen kunnen worden geoogst. Daarbij wordt uitsluitend gekeken naar gebouwen van vóór 1970, omdat toen nog kalkrijke mortel werd gebruikt, die veel makkelijker van de steen te verwijderen is. Het oogstproces wordt uitgevoerd door Klinker Historika, waarna de stenen worden opgeslagen bij Nederlandse bouwcentra. ‘Zo is er in elke regio voorraad beschikbaar.’ Van elke oogst worden vijftig stenen getest op kwaliteit en voorzien van een DoP-keurmerk.

Het duurzame aspect is eenvoudiger dan vaak gedacht, legt Straat uit. ‘Omdat deze stenen niet gebakken hoeven te worden, besparen projecten enorm op energieverbruik en uitstoot. Dankzij circulaire stenen kon een aannemer een project bijvoorbeeld tóch onder de CO₂-grens houden.’ Naast duurzaamheid speelt ook esthetiek een rol. ‘Door de natuurlijke variatie in kleur en textuur krijgt een nieuw gebouw meteen een karakteristieke uitstraling, waar opdrachtgevers vaak naar op zoek zijn.’ Bij de transformatie van het voormalige Telegraaf-gebouw aan de Basisweg in Amsterdam is nog een extra circulaire stap gezet: daar zijn dezelfde stenen opnieuw gebruikt. ‘Ze hoefden niet eens afgevoerd te worden en er was maar een kleine aanvulling uit onze voorraad nodig.’

Toch is circulair niet altijd goedkoper, legt Straat uit. ‘Het zorgvuldig verwijderen, testen en opslaan van stenen vraagt veel tijd en arbeid, waardoor de prijs vaak hoger ligt dan die van nieuwe stenen.’ Een andere uitdaging: gevelstenen komen vrij bij sloop, niet op het moment dat ze nodig zijn voor een nieuw project. ‘Dat vraagt dus om andere afspraken in de keten van architect, aannemer, woningbouwvereniging of projectontwikkelaar', zegt Straat. ‘Dat kan soms even ingewikkeld zijn, maar is het wel waard. We werken bovendien met cementarme, losmaakbare mortel. Zo kan deze steen over honderd jaar opnieuw worden gebruikt. Een mooie investering in de toekomst.’