3 min

Japanse duizendknoop

De toekomst van…

Tibach in Ulft gaat de Japanse duizendknoop, een invasieve exoot die dwars door funderingen en rioolbuizen heen groeit, te lijf met vrieslansen. Want er is maar één kruid gewassen tegen de plant en dat is kou. Een gesprek met André Evers, partner van Tibach. ‘Japanse duizendknoop is zeer hardnekkig. 0,7 gram wortel is al voldoende om weer een plant te laten ontstaan.’

Een snelgroeiende start-up die voortkomt uit een scoutinggroep, dat zie je niet vaak. Toch is dit de manier waarop Tibach (Technisch Innovatie Bureau Achterhoek) in Ulft ontstond. In het kantoor in het DRU-complex doet André Evers, een van de zeven eigenaren van Tibach en bestuurslid van de scoutinggroep, het verhaal over het bedrijf.

‘Scouting Gendringen wilde in 2019 iets doen tegen klimaatverandering en kreeg een braakliggend terrein toegewezen om bomen te planten. Tijdens onderhoud van deze boomgaard bleek dat er ook Japanse duizendknoop groeide, die niet weg te krijgen was.’ Het probleem werd voorgelegd aan een natuurorganisatie, die later zou uitgroeien tot Tibach.

Een nieuwe bestrijdingsmethode

De groep ging gedegen te werk. Eerst werd de plant geobserveerd. Evers: ‘Wat bleek? In oktober sterft-ie bovengronds af. Toen wilden we weten wat er zou gebeuren als we ook de wortels zouden blootstellen aan kou. We hebben toen wortelstokken 24 uur in de vriezer gedaan. Die waren daarna echt dood.’ Met die bevindingen ging Evers naar Wageningen University & Research.

‘We wilden een onafhankelijk deskundige laten kijken naar onze methode, want intussen hadden we wel in ons achterhoofd dat deze bestrijdingsmethode business kon worden. De vraag was alleen: hoe krijg je die kou in de grond?’ Er werden vrieslansen ontworpen, die tot een meter diep in de bodem worden aangebracht. Deze lansen worden gekoppeld aan een gesloten koelsysteem, dat de bodem bevriest. Na deze behandeling is de duizendknoop verdwenen en kan de biodiversiteit zich herstellen. Mede dankzij een innovatiekrediet van Rabobank kon het experiment uitgroeien tot een bedrijf.

Henk Wildschut - André Evers te midden van een oerwoud van Japanse duizendknoop.

Enorme schade

Waarom zoveel moeite voor één onkruid? Evers: ‘Als je duizendknoop zijn gang laat gaan, heb je al snel metershoge planten en een veld van honderden vierkante meters groot.’ Maar zo’n veld kun je toch frezen? ‘Dat is onverstandig. Dan heb je een jaar later duizenden vierkante meters duizendknoop, want deze plant vermeerdert zich extreem snel. 0,7 gram wortel is voldoende om weer een plant te laten ontstaan. En die kan wel tien centimeter per dag groeien.’

Overheden willen van de plant af, want die doorboort asfalt, funderingen en rioolbuizen. ‘Helaas kiezen overheden soms voor een goedkopere beheersmethode, die de plant niet honderd procent kan verdelgen. Met onze aanpak is de duizendknoop in één keer weg. Gemeente Oude IJsselstreek is hierin voorloper en maakt jaarlijks budget vrij voor deze methode, totdat de plant uit de gemeente verdwenen is.’

Van experiment naar bedrijf

Na het diepvriesexperiment ging Tibach op zoek naar partners. Lassche & Keizer in Oldenzaal (koudetechniek) en Mees van den Brink in Haaksbergen (slangen en koppelingen) sponsorden de eerste vriesmachine. Inmiddels ontwikkelt en bouwt Tibach voor loonwerkers en aannemers complete machines voor de bestrijding van duizendknoop.

Het bedrijf denkt intussen al na over de volgende exoot: de grote waternavel. Het invasieve plantje bedekt al een groot deel van de Nederlandse watergangen, wat kan leiden tot overstromingen. Evers: ‘Slechts weinig mensen weten dat de wereldwijde schade door invasieve exoten inmiddels groter is dan die door aardbevingen.’

Over Tibach

  • Tibach is gevestigd in de DRU-fabriek in Ulft.

  • Kerntaak is het door middel van bevriezing uitroeien van Japanse duizendknoop, een invasieve exoot die razendsnel groeit en beton kapot kan maken.

  • Heb je als particulier duizendknoop in je tuin? Niet snoeien, maar uitgraven! Gooi de plant vervolgens niet op de composthoop of in de groene kliko, maar bij het restafaval.

  • Auteur: Friederike de Raat
  • Fotograaf: Henk Wildschut

Meer lezen over dit onderwerp?