Geen vlees voor de dochters van de koeienboer

Er was een tijd dat de barbecue bij Leon Moonen (53) bijna dagelijks gloeide, herinnert dochter Valerie (24) zich. Haar ouders waren pas gescheiden. Koken deed pap niet veel thuis. In plaats daarvan ging er vlees op de Big Green Egg. Rundvlees, uit eigen stal. Leon is veehouder, ofwel ‘koeienboer’, zoals hij zijn vak noemt, vandaar.

Valerie, sinds vier jaar veganist, was toen een jaar of veertien: ‘De biefstuk moest voor mij helemaal uitgebakken zijn. Zonder bloed. En in kleine stukjes gesneden.’ ‘Ik was vroeger een moeilijke eter’, blikt zus Amber (22), vegetariër, terug. ‘Ach, ik at weleens een hamburger of een worstje, maar ik was veel meer van de friet met frikadel. Groenten at ik helemaal niet.’

Tien jaar later is alles anders. Valerie eet geen vlees en geen dierlijke producten. Amber geen vlees, maar nuttigt wel kaas, melk en eieren. En Leon? Nee, hij heeft het vlees niet afgezworen. Hij levert rundvlees aan sterrenrestaurants. Verder verzorgt hij met een select team barbecue-workshops. Dat gaat veel verder dan de speklap, het mandje stokbrood met kruidenboter en de bak bier.

Barbecueën is geëvolueerd tot culinair koken op de Big Green Egg, de Kamado Joe, de Afrikaanse Braai en de Smoker. Een vijfgangendiner, met topwijnen, voor fijnproevers uit het hele land en verder weg. Zelfs het dessert wordt bereid op het vuur. ‘Gegrilde ananas of aardbeienspiesen, probeer het maar eens’, vertelt Leon.

De circa vijftig runderen van Leon hebben een goed leven, weten de dochters. De dieren grazen in natuurgebieden. Toch ging bij allebei de knop om. Amber: ‘Het gaat mij er niet zozeer om hoe dieren behandeld worden op een boerderij, maar ik vind dat niemand dood hoeft voor mij. Ik heb thuis twee katten, die zijn echt mijn alles. Verdienen die beter dan een koe, schaap of kip? Ik vind van niet. Mijn zus gaat daarin iets verder. Dieren hebben net zoveel rechten als mensen. Die vindt: de honing is van de bijtjes, die neem je ze niet af.’

Valerie, wimperstyliste van beroep met een eigen studio: ‘Veel van mijn klanten zijn vegan. Zo ben ik geïnteresseerd geraakt. Ik at al weinig vlees, omdat ik denk dat ik het vroeger heel veel gegeten heb. Toen kwam corona. De zaak ging op slot. Ik had veel vrije tijd en ging toen filmpjes en documentaires kijken over de intensieve veehouderij. Daar schrok ik enorm van. Moet een dier, een levend wezen met een ziel, doodgaan om mijn smaakpapillen te bevredigen? Voor mij was het alles of niets. Dus ook geen vis, melk en eieren.’

Amber: ‘Door Valerie ben ik vegetariër geworden, net als mijn moeder en stiefvader. Het liefste zou ik veganist willen zijn, maar het lukt me nog niet om helemaal over te stappen.’ Pap heeft geen moeite met de keuze van zijn twee dochters. ‘Het is hun leven’. Amber: ‘Hij heeft er nooit moeilijk over gedaan.’ Valerie: ‘Ik heb last gehad van afkickverschijnselen. Rillingen, darmklachten, het lichaam moest eraan wennen. Dat heeft enkele weken geduurd.’

Amber: ‘Maar daarna voel je je fitter. Ik begon voorzichtig. Door de week vegetarisch en in het weekend ook vlees. Je smaakpapillen veranderen. Ik begon vlees minder lekker te vinden. De laatste keer dat ik vlees at, was met mijn vriend. Die maakte grapjes over het vlees in mijn friet kapsalon. Zo van: ‘Kijk, dat kalfje in je kapsalon is dood’. Ik kreeg er een nachtmerrie van. Van een koe die niet dood wilde, maar voor mij dood moest, vanwege die kapsalon.’

Er is een grote verandering op til. De koeienboer wordt kweekvleesboer, zodra de autoriteiten het sein op groen zetten en kweekvlees verkocht mag worden. Leon schetst hoe de rundveehouderij veranderde. Schaalvergroting bracht ernstige milieuproblemen met zich mee. Alles moest sneller en groter. Dat ging ook ten koste van het dierenwelzijn. De in Weert opgegroeide veehouder ging niet mee in de vaart der volkeren. De dieren werden thuis altijd goed verzorgd - al vier generaties.

Zijn runderen grazen in het bos op de heidevelden. ‘Voor mijn studie moest ik vijfentwintig jaar geleden een toekomstvisie schrijven. Hoe ziet de sector er over dertig jaar uit? Het was de tijd dat Nederland pionierde met kweekvlees.’ Baanbrekend noemt hij het werk van onderzoeker Willem van Eelen, die in 1999 het eerste patent voor kweekvlees kreeg. Mark Post van Mosa Meat was een andere voorloper. ‘Hun verhaal sprak me aan. Vlees produceren zonder er dieren voor te hoeven slachten. En dus ook beter voor het milieu.’

De eerste proeverij van kweekvlees in Nederland was half april, toen prins Constantijn een kweekworstje verorberde. Leon: ‘Het gaat gebeuren. Dat ik aan mijn klanten in de natuur kan laten zien van welke grazende koe het vlees afkomstig is.’ Of Amber en Valerie kweekvlees gaan eten? ‘Ik ga het wel proberen’, aldus de oudste zus. En Amber: ‘Ik weet niet of ik nog wel vlees lust.’