‘Ik probeer met kalmte en respect harten te openen’

Ze hadden de hele zomer samen buiten gespeeld, totdat haar buurjongen ineens niet meer kwam opdagen: hij ging naar school. ‘En ik niet, want ik zou toch huisvrouw worden’, herinnert Nassira Boudhan (51) uit Houten zich.

‘Mijn nichtjes fantaseerden al volop over hun bruiloft, maar dat interesseerde mij helemaal niet. Ik wilde ook naar school. Dus op de tweede schooldag besloot ik mijn buurjongen achterna te lopen. Het was een lange wandeling, door een ruig gebied vol ravijnen. De leraar vond het te gevaarlijk om me alleen terug te sturen en liet me blijven.

‘Aan het einde van de schooldag wist ik één ding zeker: morgen kom ik terug. ‘Neem je familieboekje maar mee, dan schrijf ik je in,’ zei de leraar. Ik had geen idee wat dat was, een familieboekje, maar ik was vastbesloten om het te vinden.’

Thuis wachtte een ongeruste moeder op Nassira, haar vader werkte als gastarbeider in Nederland. Ze kreeg een stevige draai om haar oren, maar dat weerhield Boudhan niet van haar missie: ze moest en zou het familieboekje vinden.

‘Er was één kast in huis waar wij niet in mochten komen, daarin vond ik een boekje dat er belangrijk uitzag. Ik nam het mee naar school en het bleek inderdaad een soort familiepaspoort te zijn. De leraar nam aan dat ik toestemming van thuis had en schreef me in.’

‘Toen ik dat aan mijn moeder vertelde, kreeg ik opnieuw een pak rammel. Maar ze dacht dat ze een boete zou krijgen als ze me weer van school haalde. Dat was mijn geluk.’

Toen Boudhan haar opa drie maanden later enkele zinnen voorlas, was hij zo trots dat ook hij zijn zegen gaf. Niet lang daarna mochten ook andere nichtjes naar school. Zo veranderde Boudhans dappere actie niet alleen haar eigen leven, maar ook dat van hen.

In 1980 nam haar leven opnieuw een belangrijke wending: het gezin verhuisde naar Nederland. ‘Ik weet nog dat ik in Frankrijk de borden langs de weg kon lezen, omdat ik op school wat Frans had geleerd. Er ging een wereld voor me open.’

Ook in Nederland omarmde Boudhan het avontuur. ‘Ik leerde niet alleen op school, maar wilde ook altijd de boodschappen doen om de taal nog beter te leren. Binnen drie maanden sprak ik redelijk Nederlands.’

Hoewel het in Nederland vanzelfsprekend was dat ze door zou stromen naar de middelbare school, moest Boudhan ook nu haar plek bevechten. ‘Iedereen ging ervan uit dat ik naar de huishoudschool zou gaan, maar er was één docent die zag dat ik meer kon. Zes jaar later haalde ik mijn vwo-diploma. Mijn vader verwachtte dat ik nu wel zou gaan werken, maar mijn moeder zag dat ik verder wilde leren. Dat mocht.’

Boudhan rondde de heao en een studie aan Neyenrode af en begon aan een commerciële carrière. Veel was ze in die tijd niet bezig met haar moederland Marokko, tot dat ene rare moment, midden in een presentatie die ze gaf op haar werk.

‘Ineens dacht ik aan de Marokkaanse meisjes met wie ik was opgegroeid: wat zou er van hen terecht zijn gekomen? Die vraag liet me niet meer los’, vertelt ze.

Alsof het zo moest zijn, zocht in die week de stichting B!INK contact met haar, een organisatie die het perspectief van kinderen in niet-westerse landen wil verbeteren en iets in Marokko wilde opzetten.

Boudhan dacht meteen aan de meisjes uit haar jeugd. ‘De basisschool hadden ze misschien nog wel doorlopen, maar de middelbare school zeker niet – die was te ver om te lopen. Daarom stelde ik voor om schoolvervoer op te zetten.’

Als onderdeel van het B!INK-project reisde Boudhan in 2011 samen met actrice Hadewych Minis door Marokko, om een documentaire te maken over de educatie van vrouwen.

‘We vroegen meisjes naar hun dromen en stelden ze vragen die niemand ooit had gesteld. We daagden ze uit om ambitieus te zijn en hun mogelijkheden te onderzoeken. Ik merkte dat we zaadjes plantten’, vertelt ze.

Hetzelfde gebeurde wonderlijk genoeg in een gesprek met Boudhans oom, een traditionele man die niet wilde dat zijn nichtje naar de middelbare school ging.

‘Ik vroeg hem respectvol wat zijn redenen waren, hij bleek bezorgd te zijn om haar veiligheid. Ik vertelde hem dat er een schoolbus zou komen en liet het onderwerp verder rusten. Een paar weken later vertelde mijn nichtje uitgelaten dat ze toch naar school mocht van haar oom. Mijn hart ontplofte zowat. Ze werkt nu als verpleegkundige.’

Na het project met B!INK besloot Boudhan zich te blijven inzetten voor vrouweneducatie in Marokko. ‘Veel van de meisjes uit mijn jeugd waren in de textielindustrie beland. Ze maakten lange dagen en deden elke dag hetzelfde geestdodende werk. Ik ging met hun bazen in gesprek en zette scholingsprojecten met hen op.’

‘Daarnaast richtte ik zelf een modebedrijf op – FFORE, Fashion for Education – waarvan een deel van de opbrengst naar scholing gaat. Ook probeer ik textielateliers in Marokko te koppelen aan maatschappelijk betrokken afnemers in Nederland.’

Boudhan haalt haar voldoening niet uit veel producten verkopen of een heleboel geld inzamelen. Ze wil zaadjes planten.

‘Een marketingmanager van Coca Cola vroeg me eens naar mijn targets. Ik antwoordde dat mijn enige doel was om mensen te laten inzien hoe waardevol scholing is. Daarvan kreeg hij tranen in zijn ogen; hij heeft me nog jarenlang belangeloos geholpen. Ik geloof in de kracht van de liefde. Eén gesprek kan genoeg zijn om een hart te openen.’