De JoJo is een plek voor iedereen

De deuren van de oude basisschool De Kastanjehof in Sassenheim staan open. Wie wil, kan naar binnen in de ontmoetingswerkplaats De JoJo. In het rechterlokaal, de fietswerkplaats, zoekt Leonie van Poecke van de stichting Wish-Omnia met fietsenmaker Jos naar een goede kinderfiets.

Links, in het houtbewerkingslokaal, timmeren ggz-­cliënten vogelhuisjes in elkaar. Op het oude schoolplein worden tassen en dozen uitgeladen voor de weggeefwinkel, achter in de school. En in de knutselruimte zijn toevallige bezoekers uit verzorgingshuis Marente aan het tekenen en schilderen.

‘Een gezellige drukte’, stelt initiatief­nemer Lisa de Blok tevreden vast aan de grote keukentafel. ‘Zo is het hier min of meer elke dag.’ Mensen lopen in en uit, zijn bezig met hun klussen of karweitjes. ‘Sommige mensen zijn vaker hier dan thuis, andere komen een of twee keer per week.’

De volle muren, goed gevulde stellages en de hoeveelheid (tweedehands) meubilair doen vermoeden dat De JoJo al jaren in deze oude school aan de Antoniuslaan huist, maar niets is minder waar. Nog maar een maand geleden verlieten ze hun eerste onderkomen, de oude Hoogvliet-supermarkt aan het Hortusplein. Die moet wijken voor nieuwbouw.

‘Nu mogen we van de gemeente de komende vijf jaar hier, in deze voormalige school, blijven. Met dank, of in elk geval een beetje dank, aan koningin Máxima’, lacht De Blok.

Máxima bracht in 2023 een bezoek aan De JoJo, nadat de ontmoetingswerkplaats een Appeltje van Oranje had gewonnen. ‘Dat leverde, behalve een geweldige dag, veel bekendheid én erkenning op. Ook bij de gemeente. De eerste jaren waren we namelijk wat onder de radar van de ambtenaren gebleven, omdat we geen subsidie enzo aanvroegen. Wat wij precies doen en dat wij daarvoor een nieuw onderkomen nodig hadden, was niet bij iedereen bekend. Máxima’s bezoek veranderde dat.’

Inmiddels weten ze bij De JoJo dat ze op het gebied van duurzaamheid en armoede- en eenzaamheidsbestrijding een belangrijke rol vervullen en goed samen kunnen werken met gemeente en andere partijen. Voor een project met kwetsbare inwoners met een ggz-achtergrond ontvangen ze een kleine subsidie, vertelt De Blok.

‘Geen groot bedrag, maar het zorgt er wel voor dat we bij de gemeente op de kaart blijven.’ Meer hoeven ze niet, vervolgt ze. ‘We draaien liever op giften en op eigen inkomsten, zoals uit de fietswerkplaats. Zo blijven we onafhankelijk en worden we niet opgeslokt door de papierwinkel.’

De Blok droomde al jaren van een plek als De JoJo. De ideeën hiervoor deed ze op in de krakersbeweging waar zij en mede-initiatiefnemer Daan van der Linden lang deel van uitmaakten. Het was een periode in hun leven met behoorlijk wat ups en downs, vertelt De Blok. ‘Maar hoe groot mijn problemen ook waren, altijd was er die droom om ooit zoiets als dit op te bouwen. Een plek waar iedereen welkom is, waar je kunt doen waar je goed in bent, waar mensen met elkaar samenwerken en een beetje voor elkaar zorgen.’

‘Hier krijgen mensen een negende of voor mijn part twaalfde of zestiende kans’, legt Van der Linden uit. ‘Soms ben je er namelijk de eerste vijftien keer niet klaar voor. Zo ging het althans bij Lisa en mij. En je ziet het aan ons: op een gegeven moment komt er een kans die je wél kunt pakken. Daarom blijven wij hier kansen bieden.’

Soms gaat het ook sneller. De Blok wijst op een jongeman die voorbijloopt met wat gereedschap in zijn handen. ‘Drie weken geleden vond de BOA hem hier in de buurt in een tentje. Daar sliep hij kennelijk al een tijdje in de kou en nattigheid, samen met zijn hond. Hij wilde niet naar de daklozenopvang, omdat zijn hond daar niet mee naar toe mag. Op zich logisch dat ze daar geen dieren toelaten, maar ook heel begrijpelijk dat je geen afscheid wilt nemen van je hond.’

Vanuit De JoJo gooiden ze wat lijntjes uit in hun netwerk en al snel was op die manier een slaapplaats voor hem geregeld in Sassenheim. Overdag kon hij terecht in de Ontmoetingswerkplaats waar altijd wel wat te klussen is. ‘En zie’, vertelt De Blok trots, ‘we zijn drie weken verder en hij heeft alweer een betaalde baan. Er was maar een heel klein zetje nodig om zijn leven weer op de rails te krijgen.’

Een paar lokalen verderop, in het repaircafe, zijn Paul Koolmees en Rob de Vreugd aan het werk. Tussen de stellages vol apparaten buigen de handige mannen zich over de elektrische zaag van Bas Plasier. Die laatste is hier vandaag voor het eerst. Hij kent De JoJo via zijn werkgever: de plaatselijke Rabobank. Die hielp De JoJo met verhuizen. ‘Dus toen die zaag kapot ging en ik hem zelf niet kon repareren, dacht ik: wie weet kunnen ze het bij De JoJo wel.’

Koolmees en De Vreugd proberen het een en ander, maar het is niet eenvoudig. Het vergt wat puzzelwerk. De twee koesteren de gezelligheid en het contact dat de ontmoetingswerkplaats biedt. Paul Koolmees is Hagenaar van origine. ‘Ik woonde hier, in het dorp van mijn vrouw, al 25 jaar. Toen zij in 2016 overleed, realiseerde ik mij dat ik zelf helemaal geen netwerk had in dit dorp. Ik moest ervoor gaan zorgen dat ik mensen om mij heen had. Thuis kan ik mij namelijk ook prima vermaken met reparaties enzo, maar dan zou ik hartstikke vereenzamen.’

De ontmoetingswerkplaats, toen net open, kwam op zijn pad en met Daan van der Linden klikte het goed. Al bouwend en klussend kreeg De JoJo steeds meer vorm, en meer mensen, zoals Rob de Vreugd, kwamen helpen. Ook Robs vrouw overleed in 2016. ‘En dan moet je je leven opnieuw inrichten. In je eentje. Hier heb ik mensen om mij heen gevonden. En wat er ook gebeurt, je bent hier altijd welkom. Dat laten ze heel duidelijk voelen.’

De mannen praten makkelijk over hun sores. ‘Waarom niet?’, vindt De Vreugd. ‘Het heeft geen zin om net te doen alsof het goed gaat als dat niet het geval is.’ ‘En iedereen heeft wel wat’, vult Koolmees aan. Wat ze ook doen, is elkaar af en toe een stevige knuffel geven, vertelt De Vreugd. ‘Vooral Daan is er goed in.’ Die demonstreert dat gelijk door zijn armen om De Vreugd te slaan.

‘Een knuffel hoort minimaal acht seconden te duren, toch Daan?’, vraagt De Vreugd. ‘Ja’, weet Van der Linden, dat is nodig om energie uit te wisselen. ‘Iets met het knuffelhormoon oxytocine.’ De Vreugd houdt het erop dat de omhelzing in elk geval zo lang duurt dat het niet meer ongemakkelijk voelt. ‘En dan ontvang je de knuffel echt.’

Najim Boulafha, de kok, steekt zijn hoofd om de deur van het repaircafé. ‘Het eten is klaar’, roept hij. Boulafha kookt al vier jaar elke donderdag in De JoJo. Zijn zoontje is mee, want zijn vrouw Naoual is ook vrijwilliger bij De JoJo. Zij helpt in de weggeefwinkel.

Boulafha schept de borden vol met macaroni. Hij helpt graag andere mensen, vertelt hij. Dat hoort erbij in het leven. ‘Daarom doe ik in De JoJo vrijwilligerswerk. Hier ontmoet je allerlei soorten mensen, uit Sassenheim en de omliggende dorpen. Maar ook uit Polen of Syrië. Iedereen is welkom.’ Mensen hebben behoefte aan contact, merkt hij. ‘Zo’n rijk land, en dan zoveel mensen die eenzaam zijn. Dat vind ik echt armoedig en moeten we veranderen.’

Vandaag eten er zo’n dertig mensen mee. Maar het zijn er ook wel eens vijftig geweest. Gezeten aan twee lange tafels en aan de salontafel wordt er tijdens het eten gezellig bijgepraat. Als één grote familie, constateert een vrouw uit Noordwijk tevreden. Elke week komt ze op haar fiets naar Sassenheim. Voor de gezelligheid, de aanspraak en om een beetje te helpen. ‘Het is fijn om iets om handen te hebben en om anderen een beetje te helpen. Anders zit je maar de hele dag naar je tv te kijken. Daar is het leven toch niet voor?’