‘Mijn kleding laat zien hoe iemand zich echt voelt’

Een strakke witte jurk die bij de hals zes oogballen op pootjes heeft, een zilverkleurig ontwerp met een organisch korset en ‘spinnenpoten’ bij de schouders, en een mini-jurk die wat weg heeft van een octopus. Op de vraag hoe ze erop komt, trekt Anouk Wipprecht (41) haar schouders op. ‘Ik heb gewoon mijn hele leven al gedachten over dit soort dingen. Als jong meisje al.’

Al haar jurken verhouden zich op een bepaalde manier tot de omgeving van de draagster, legt ze uit, terwijl ze op haar laptop langs enkele van haar ontwerpen swipet. Zo beschermt de spiderdress – die met de spinnenpoten – de persoonlijke omgeving van de draagster. Komt iemand te snel dichtbij of reageert het lichaam anderszins afwijzend, dan reageren de mechanische poten door zich uit te steken. De screendress met de ogen op pootjes laten realtime zien hoeveel prikkels de hersenen van de draagster verwerken. En de smokedress, geïnspireerd op de inktwolk die een octopus afscheidt ter verdediging, omhult de draagster in fysieke rook als zij zich onrustig en angstig voelt.

Al die emoties worden gemeten door sensoren die in de jurk verborgen zitten. Aan de hand van hartslag, bloeddruk, hersenactiviteit, ademhaling, temperatuur en spierspanning kan de jurk vertellen hoe de draagster zich voelt en daarop reageren. Het uitdrukkingsvermogen van mode fascineert Wipprecht al meer dan dertig jaar. ‘Sommige mensen willen meer opvallen, anderen stoerder lijken en weer anderen juist minder zichtbaar. Als meisje vond ik dat al interessant en vroeg ik mij al af hoe het zou zijn als kleding werkelijk laat zien wat er in je omgaat. Dus niet wat je wilt dat anderen zien, maar hoe je je vanbinnen voelt.’

Lange tijd kon Wipprecht kleding die dat kon uitdrukken, niet maken zoals zij dat wilde. Daarvoor was er te veel techniek nodig. Maar nu alle batterijen, sensoren en andere techniek steeds kleiner worden, kan Wipprecht haar ideeën steeds beter omzetten in prachtige creaties.

Ze verwacht dat haar ontwerpen veel praktische toepassingen gaan krijgen. ‘Dat is echt geen verre toekomstmuziek meer. Ik werk nu bijvoorbeeld in opdracht van Saoedi-Arabië aan kleding met koeltechniek. Dat is super relevant nu het op veel plekken in de wereld steeds warmer wordt.’ Het enige struikelblok is nog de wasbaarheid, vertelt ze. ‘We kunnen onze elektronica nu 55 keer wassen, maar dat moet meer worden. De wasmachine-industrie werkt aan wasmachines die geen water verbruiken. Dat zou voor elektronica een uitkomst zijn.’

Ze toont een foto van een meisje met hoofdband en daarop een mooi gevormd uitsteeksel. ‘Dit is Agent Unicorn, een interface voor kinderen met ADHD.’ In de hoofdband zitten acht sensoren die de hersenactiviteit van de drager opnemen. Als de drager sterk geprikkeld en afgeleid wordt, gaat een camera in de hoorn de omgeving opnemen. ‘Zo wordt voor de buitenwereld, en ook voor henzelf, hun belevingswereld inzichtelijk. Zo kan er meer begrip ontstaan, waardoor er mogelijk niet direct naar medicatie wordt gegrepen.’

Wipprecht was al jong met computers in de weer. Haar vader was programmeur en had al vroeg een computer thuis. ‘Een Olivetti. Daar dingen op maken vond ik echt heel cool.’ Mode was een andere passie. Maar op de Hogeschool voor de Kunsten in Utrecht vonden ze haar geëxperimenteer met elektronica en computers niet oké. Ze vroegen haar te vertrekken. Gelukkig was er een docent die wel wat in haar zag. Die zorgde dat ze een beurs voor een Zweedse universiteit kreeg. Daar vond ze haar draai in de studie ‘Interaction Design’.

Wipprechts carrière kreeg vleugels toen de Amerikaanse band Black Eyed Peas haar in 2011 vroeg om een futuristische jurk voor zangeres Fergie te ontwerpen voor hun optreden tijdens de rust van de Super Bowl, de finale van de American Football competitie. Fergie schitterde letterlijk en figuurlijk in de American Football arena. Wipprecht besloot in de Verenigde Staten te blijven. Maar de mooie tech-jaren zijn daar nu voorbij, vindt ze. ‘Het is er toxic geworden. Veel innovatieve bedrijven verplaatsen hun activiteiten naar Europa. De tech-wetgeving tussen Europa en de VS loopt ook steeds meer uiteen. Europa vaart, als je het mij vraagt, de gezondere koers.’

Ze is blij dat ze zich kan inzetten voor het themajaar The Robots are Coming, in Delft, dat zich richt op de positieve mogelijkheden van deze nieuwe technologie. ‘Technologie heeft ons lange tijd geholpen, maar dat is voorbij. We raken er overprikkeld door. Onze hersenen kunnen de veelheid aan informatie en prikkels niet meer aan.’ Daarnaast is er veel angst voor AI en robotica, vervolgt ze. ‘Mede door alle doomscenario’s in sciencefiction-films zien we vooral de schaduwkanten van deze nieuwe technologieën. Maar je kunt er ook zoveel goeds mee doen.’

Delft wil met The Robots are Coming de mooie ontwikkelingen laten zien. Paro, het robotische zeehondje dat in Japan is ontwikkeld om eenzaamheid en stress te verminderen bij mensen met dementie, is een van Wipprechts favoriete voorbeelden. ‘Soms bibbert het zeehondje, is ’ie druk of lang stil. Mensen gaan dan automatisch voor dat zeehondje zorgen. Dat doen ze heel intuïtief omdat niemand weet hoe je voor een zeehond zorgt. Het resultaat is dat deze mensen veel minder angstig zijn en zich beter voelen.’

Dit soort innovaties zijn hard nodig, benadrukt Wipprecht. ‘In de nabije toekomst zijn er veel te weinig mensen om voor onze ouderen en zieken te zorgen. Robotica en AI kunnen echt een uitkomst zijn in de zorg. Je ziet nu al dat veel mensen baat hebben bij een AI-therapeut. Dat is een hele waardevolle aanvulling op de reguliere zorg die niet altijd voorhanden is. Er zijn zoveel mooie ontwikkelingen om je mee bezig te houden. Daar wil ik met name meisjes en vrouwen op wijzen. Want die zijn heel hard nodig in de ICT. De toekomst van technologie overkomt ons niet. Die ontwerpen we zelf. We kunnen de wereld er echt beter mee maken.’