4 min

Studiegroep Beemster onderzoekt regeneratieve landbouw

Verhaal uit de regio

In de Beemster heeft een aantal boeren zich verenigd om samen de uitdagingen van de toekomstgerichte agrarische onderneming aan te gaan. Centraal staat de vraag: hoe kunnen we meer regeneratief werken, zonder dat dat ten koste gaat van de opbrengst?

‘De koeien zijn vanmorgen voor de derde keer naar buiten gegaan’, zegt agrariër Niek Konijn van Nicolaashoeve in Middenbeemster. Deze bijzondere drievoudige weidegang heeft alles te maken met het wisselvallige voorjaar, waardoor de koeien telkens terug op stal moesten worden gezet om te voorkomen dat het gras op het natte weiland werd stukgetrapt. Niek kijkt even met een scherp oog naar de avondlucht die rood kleurt en zegt: ‘Maar ik verwacht dat ze vanaf morgen buiten kunnen blijven.’

Niek heeft er zichtbaar plezier in: het voortdurend aan de knoppen draaien om de bedrijfsvoering te optimaliseren. Elke verandering is kritisch, elke verandering zet een beweging naar de rest van het bedrijf in gang. Vaak positief, maar soms moet Niek terug naar het tekenbord waarop het idee ontstond. Letterlijk, want midden in de stal hangt een whiteboard waarop een reeks percentages en ingewikkelde rekensommen staan.

Roterend standweiden

Het is ook de plek waarop hij met veel enthousiasme de onwetende bezoeker het principe van roterend standweiden uitlegt. Niek: ‘We laten onze koeien per perceel over het beschikbare land grazen, waardoor de bodemkwaliteit verbetert.’ Klinkt eenvoudig, maar dat is het niet. Want het agrarisch bedrijf is een plek waar alle schakels ingenieus in elkaar vallen en de boer dagelijks wordt uitgedaagd om binnen de steeds veranderende omstandigheden een constant, kwalitatief product af te leveren.

Regeneratieve landbouw

Sinds 2020 verdiept een studiegroep van agrariërs uit de Beemster zich in regeneratieve landbouw. Dit is een circulaire vorm van landbouw die een positieve bijdrage levert aan natuur, milieu, klimaat, voedselzekerheid en sociale omstandigheden. Initiatiefnemer Niek: ‘In deze polder maken we al 400 jaar voedsel van topkwaliteit. Bijna 90 procent van de grond is agrarisch terrein: we zijn een echte productiepolder. Ik wilde de regeneratieve landbouw graag inpassen in mijn bedrijfsvoering en was daarom op zoek naar betrouwbaar en onafhankelijk advies over de mogelijkheden. Mijn idee was om dat samen met andere agrariërs uit de Beemster te onderzoeken.’

Agrarisch natuurcollectief

Niek klopte onder meer aan bij Vereniging Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer Water, Land en Dijken. Grada Kwantes, zelf ook agrariër, is projectleider bij de vereniging. ‘Wij zijn een agrarisch natuurcollectief met 500 leden en 450 vrijwilligers. We zetten ons in voor weide- en akkervogels, een aantrekkelijk landschap, schoon water en een duurzame, gezonde bodem. Dus toen Niek belde met dit idee, konden we hem onze kennis en ons netwerk aanbieden. Met heel veel plezier verzorgen we de coördinatie van deze studiegroep.’

Studiegroep Beemster

Inmiddels is de Studiegroep Beemster, waarin zich vijftien agrariërs uit de Beemster hebben verenigd, een feit. Een van die agrariërs is Sandra Oudshoorn. Met haar man Clemens runt zij een melkveehouderij in Westbeemster. Ze verhuurt vergaderruimte, biedt boerderij-educatie aan en is ledenraadslid bij Rabobank. Druk genoeg. Toch aarzelde Sandra geen moment toen Niek haar benaderde. ‘We zijn een dynamisch bedrijf en werken voortdurend aan de verbetering van de kringloop die samenhangt met het produceren van voedsel. Door aan een gezondere bodem te werken, krijgen we beter ruwvoer, gezondere koeien en een gezond eindproduct. In ons geval melk.’

Bedrijfskringloop

Met kennisbijeenkomsten en excursies behandelt de groep verschillende thema’s, zoals optimaal bodembeheer en kruidenrijk grasland. Met de opgedane kennis zoeken de agrariërs naar manieren hoe ze dit kunnen inpassen binnen hun bedrijfsvoering. Grada: ‘De studiegroep onderzoekt hoe iedere boer de eigen bedrijfskringloop zo optimaal mogelijk kan laten functioneren met minder input - zoals kunstmest en krachtvoer - van buitenaf. Dit levert een positieve bijdrage aan de biodiversiteit, de onderneming en haar omgeving. In de studiegroep worden hiervoor ideeën bedacht, oplossingen gezocht en resultaten gedeeld.’

Bodem als basis

De eerste jaren van haar bestaan is de studiegroep de eigen bodem ingedoken. Grada: ‘De bodem is de basis van de bedrijfskringloop. Maar hoe kun je een gezondere bodem creëren die minder afhankelijk is van input en beter in balans is? Zorgt een betere bodem ook voor gezonder ruwvoer en gezonder vee? Om dat te onderzoeken, hebben we een aantal kennisbijeenkomsten georganiseerd. Daarna hebben we grondmonsters genomen voor een uitgebreide bodemanalyse. Vervolgens zijn er individuele adviesgesprekken ingepland.’ Sandra: ‘Dit maatwerk is een geweldig voordeel omdat we daardoor leren wat de behoefte van onze eigen bodem is.’

Rabobank Coöperatiefonds

De studieclub heeft in de afgelopen jaren financiële steun gehad via de SABE-subsidieregeling, Provincie Noord-Holland, Gemeente Purmerend, CONO Kaasmakers en Rabobank. Sandra: ‘Vanuit het Rabobank Coöperatiefonds hebben we een donatie ontvangen. Met dit bedrag zijn we concreet aan de slag gegaan door kruidenrijke grasmengsels aan te schaffen. Een groot aantal percelen is al ingezaaid. De komende periode richten we ons op het opdoen van kennis en ervaring over kruidenrijk grasland en verdiepen we ons in de mestkwaliteit.’

Er wordt ook veel gelachen in de studiegroep: Niek: ‘Waar het inzaaien bij de ene boer leidde tot weelderig kruidengras ‘volgens het plaatje’, deelde de ander een foto in de appgroep van een drassige plek op zijn land. Pas bij het uitzoomen waren de eerste sprietjes zichtbaar. Door kennis met elkaar te delen, kom je samen verder. Het eerlijke verhaal: dat is de kracht van deze studiegroep.’

  • Auteur: Linuccia Burghoorn
  • Fotograaf: Studiegroep Beemster

Meer lezen over dit onderwerp?

Wat vind jij van de digitale Rabo &Co?

Wat fijn dat je je mening wilt geven over de digitale Rabo &Co. Daar zijn we heel blij mee.

max. 500 tekens