Chirurgie

Terughoudendheid? Daarvan hebben de patiënten van Esther Consten totaal geen last, als ze vertelt dat ze hen met een robot gaat opereren. Sterker nog: ze voelen zich vereerd. En het ís ook bijzonder, benadrukt de hoogleraar robotchirurgie. Consten geniet internationale bekendheid vanwege haar expertise in darmkanker.

En haar nieuwe collega, da Vinci 5, tilt haar werk naar een nog hoger niveau. ‘Waar ik voorheen zelf met twee handen in het lichaam werkte, stuur ik nu vier robotarmen aan’, legt ze uit. ‘Vanaf deze zomer kan ik zelfs voelen hoe hard de robotarmen duwen, zodat ik onnodige schade aan het weefsel kan voorkomen. Het is extreem verfijnd en nauwkeurig.’

Opereren met een robot is echt iets anders dan zelf snijden, bevestigt Ivo Broeders, die eveneens hoogleraar robotchirurgie is en da Vinci 5 inzet bij complexe middenrifbreuken. ‘Zo’n operatie begint net als een kijkoperatie: we blazen de buik op met koolzuurgas en maken zo’n vijf kleine sneetjes, waarin we buisjes plaatsen. Die koppelen we vervolgens aan de robotarmen, die camera’s en medische instrumenten door de buisjes in het lichaam brengen’, legt hij uit.

Daarna gaan de handschoenen uit en neemt Broeders plaats in de cockpit die naast de operatietafel staat. ‘Ik zie alles tien keer vergroot en in 3D; het lijkt alsof ik in het lichaam afdaal. Zittend stuur ik met mijn handen en voeten de robotarmen aan; zo kan ik in mijn eentje het werk doen van meerdere mensen. Door de ergonomische houding word ik bovendien minder snel moe en krijg ik geen last van mijn nek of rug – ik verwacht dat het aantal hernia’s onder chirurgen hierdoor in de toekomst zeker zal afnemen.’

Voor de patiënt heeft de operatierobot nog meer voordelen: ‘Omdat er slechts enkele kleine sneetjes worden gemaakt, verliest de patiënt minder bloed en blijven er kleinere littekens achter. En omdat je met de robot sneller werkt, is er minder narcose nodig, koelt de patiënt minder af en droogt hij minder uit’, somt Consten op. ‘Dat bevordert het herstel aanzienlijk.’

Omdat Consten en Broeders al vele jaren opereren met robots, is de overstap naar dit nieuwste model voor hen niet extreem groot. Maar wat de komende jaren wél een enorme verandering teweeg zal brengen, is de kunstmatige intelligentie van deze robot. Broeders verwacht dat het de efficiency op de OK binnen drie jaar sterk zal verbeteren. ‘Met deze robot kan al tijdens de operatie worden berekend hoe lang de chirurg nog bezig is. Als we eerder klaar zijn, kan de volgende patiënt al worden voorbereid, zodat we onze tijd en faciliteiten optimaal benutten.’ 

Als Broeders nog verder vooruit kijkt – hij vermoedt vijf tot tien jaar – verwacht hij de meest revolutionaire stap. ‘De robot verzamelt en analyseert wereldwijd anonieme informatie over operaties. Daarvan kunnen we ontzettend veel leren: welke snelheid is gemiddeld, welke aanpak is het best? De robot stelt chirurgen zelfs in staat operaties te trainen, op basis van de individuele leerpunten van de artsen. Het is een totaal nieuwe manier van opleiden, waardoor operaties steeds beter, sneller én veiliger worden. De denkkracht van deze robot is de grootste innovatie.’