7 min

Samen de duurzame schouders eronder

Reportage

In Den Bosch-Oost springt het woonproject Boschgaard in het oog. Hier bouwen de bewoners actief mee aan negentien, zo duurzaam mogelijke, sociale huurwoningen. Bij het bouwproject wordt voor 85 procent gebruik gemaakt van gerecyclede materialen. Daarnaast worden de zon, regen en aarde slim benut om zo min mogelijk energie te gebruiken. Jochem Kromhout, een van de toekomstige bewoners, gaf Rabo &Co een uitgebreide rondleiding. ‘Wij willen laten zien dat je klimaatvriendelijk kunt bouwen.’

Jochem Kromhout (36) blijft af en toe even stilstaan tijdens de rondleiding door de in aanbouw zijnde woningen van het project Boschgaard in de Brabantse hoofdstad. ‘Zie je die dakspanten? Die komen uit de oude bibliotheek van
Sint-Michielsgestel’, zegt hij, wijzend naar de dakconstructie. En iets verderop, in het buurthuis: ‘De houten balken die het plafond ondersteunen, hebben we overgenomen van basisschool ’t Boschveld.’

De dakspanten en de houten balken zijn twee van de vele voorbeelden van gerecyclede materialen die zijn gebruikt bij de bouw van negentien sociale huurwoningen en een buurtcentrum, die eind dit jaar af moeten zijn. In totaal is bij het project voor 85 procent gebruik gemaakt van gerecyclede materialen. Kromhout: ‘Dat is overproductie uit de industrie of zijn oude bouwmaterialen die anders naar de sloop zouden gaan.’

Pionieren

Het woonproject Boschgaard in Den Bosch, net buiten het centrum, is een blikvanger. Niet alleen vanwege de relatief moderne uitstraling die afsteekt tegenover de oude arbeidershuizen aan de overkant van de weg. Ook het vele groen op de daken valt op. Boschgaard is dan ook geen doorsnee project. Het is een woonproject waarbij duurzaamheid en zelfredzaamheid centraal staan.

Het is in Den Bosch binnen de sociale huursector de eerste keer dat het initiatief volledig bij de toekomstige bewoners, zo’n twintig tot dertig mensen, vandaan komt. ‘We zijn een pionier op dit gebied’, aldus Kromhout, die met zijn vriendin Eline Slegers in een van de sociale huurwoningen trekt.

Eigenaarschap over het project

Woningcorporatie Zayaz financiert het project en is eigenaar van het pand, maar de bewoners hebben het eigenaarschap over het project. Volgens Kromhout verloopt die samenwerking met Zayaz erg goed. Hij geeft een voorbeeld: ‘Bij het kiezen van een architect wilden we niet de goedkoopste, maar wel de groenste. Hoewel het voor Zayaz duurder uitpakte, zijn ze daarin toch met ons meegegaan.’

Kromhout ziet het als een experiment waar Zayaz zich voor openstelt. ‘We hebben tachtig meter onder de grond van het terrein veertien warmteputten laten aanleggen. Hiermee kunnen we onze woningen voor een groot gedeelte met aardwarmte verwarmen. Dit systeem wordt niet vaak toegepast bij sociale huur, maar nu dus wel.’

‘Natuurlijkzijnwehetweleensoneens,maardatisnieterg,zolangwemaarhetzelfdeeinddoelvoorogenhebben:zoduurzaamenzelfredzaammogelijkwonen’

Ontruimingsbrief

Het idee voor een duurzaam en zelfredzaam bouwproject ontstond zo’n zeven jaar geleden. Het oude wijkcentrum werd al een tijdje bezet door krakers. Samen met een aantal buurtbewoners onderhielden ze er onder meer een grote moestuin, toen een ontruimingsbrief op de mat viel. Zayaz wilde de grond gaan ontwikkelen voor nieuwbouw. Vijftienhonderd buurtbewoners tekenden een petitie en onder meer Kromhout ging in gesprek met Zayaz, de eigenaar van het pand. ‘We hebben toen voorgesteld om het een duurzame opknapbeurt te geven, zodat we hier konden blijven.’

Zayaz rekende uit dat bij deze manier van bouwen (onder meer door het hergebruik van materialen) drie keer minder CO₂ per woning vrijkomt. Daarvoor moest de woningcorporatie de regie dus wel uit handen geven aan de bewoners, die zelf een beheerscoöperatie vormen. ‘We hebben zelf de onderhandelingen gevoerd en met Superuse Studios en Bouwbedrijf Versteegden de juiste architect en aannemer gevonden’, aldus Kromhout.

Zo min mogelijk gesloopt

Als hij halverwege de rondleiding is, richt Kromhout zijn blik op een oude, betonnen muur. ‘De circulariteit zit ’m niet alleen in de materialen, maar ook in het pand zelf’, zegt hij. ‘We hebben zo min mogelijk gesloopt van het oude wijkcentrum. De fundering ligt er nog en een aantal muren is blijven staan. Het is prima beton, dus waarom niet hergebruiken?’

In de ruimte waar eerst het oude wijkcentrum zat, komen nu onder andere een ontmoetingsplek, een workshopruimte en een buurtwerkplaats, ook wel de buurtschuur genoemd. De ruimtes zijn bedoeld voor zowel de bewoners van Boschgaard als de buurtgenoten. Kromhout: ‘Als de overbuurvrouw haar kast moet schuren of gereedschap nodig heeft, kan ze gewoon naar de buurtschuur komen.’

Zonnepanelen en glas

Kromhout loopt door naar de voorkant van de woningen, die op het zuiden liggen. Meteen vallen twee dingen op. De daken liggen vol met zonnepanelen en de voorgevels bestaan voornamelijk uit glas. ‘We willen slim gebruikmaken van de zon’, legt Kromhout uit. ‘Aan de zuidzijde hebben we een dubbele gevel met een serre. Die warmt op. Je kunt ervoor kiezen om de deuren naar de woonkamer open te gooien, zodat de warmte binnenkomt. In de zomer kun je ervoor kiezen de deuren dicht te houden, zodat het in de woonkamer koel blijft.’

Verder zijn de gevels aan de noord-, oost- en westzijde extra goed geïsoleerd en zitten er weinig ramen aan die zijden. ‘Zo zorgen we er ook daar voor dat we zo min mogelijk warmte kwijtraken of binnenhalen. Dat noemen we passieve ventilatie’, zegt Kromhout. ‘Daarnaast vragen we een actieve houding van alle bewoners: gordijnen op tijd dicht, ramen op het juiste moment open en korter douchen.’

Warm water filteren en direct weer gebruiken

En wie toch een keer uitgebreid wil douchen? Die kan dat het best doen in de gezamenlijke badkamer, op de begane grond. Hier zijn onder meer de gedeelde wasserette, zodat niet iedereen een eigen wasmachine hoeft aan te schaffen, en een circulaire douche. ‘Iedereen heeft een eigen douche in zijn woning, maar daar is het warm water beperkt’, legt Kromhout uit. Dat is anders bij de circulaire douche. Het warme water dat via het doucheputje verdwijnt, wordt meteen gefilterd en weer gebruikt. Op die manier verbruikt die douche minder water en hoeft het ook minder water op te warmen. ‘Doordat het water meteen weer gebruikt wordt, is het nog warm. Zo kun je zonder een enorme ecologische impact toch langer douchen.’

Daarnaast is er in de woningen niet overal vloerverwarming aangelegd, maar alleen op de plekken waar het noodzakelijk wordt geacht. ‘In de slaapkamer hebben we bijvoorbeeld geen vloerverwarming’, aldus Kromhout. ‘Je bent er hooguit een kwartier voordat je gaat slapen en kruipt dan onder een warme deken.’

Na de rondleiding, kijkt Kromhout tevreden om zich heen. Hij is trots wat de bewoners en de professionele partners voor elkaar hebben gekregen. ‘Natuurlijk zijn we het wel eens oneens, maar dat is niet erg, zolang we maar hetzelfde einddoel voor ogen hebben: zo duurzaam en zelfredzaam mogelijk wonen.’ <

Ontdek hoe Rabobank je kan helpen om duurzaam te wonen

Om de klimaatdoelen van Parijs te halen, moeten we in Nederland de energie voor zeven miljoen woningen opwekken uit duurzame bronnen. Als coöperatieve Rabobank vinden we het belangrijk dat bij deze verduurzaming het ecologisch, economisch en maatschappelijk belang hand in hand gaan. Rabobank is de grootste hypotheekverstrekker van Nederland en ondersteunt het streven naar meer duurzame woningen.

Een betere woontoekomst betekent namelijk verduurzamen. Rabobank wil een actieve bijdrage leveren aan een duurzame woningmarkt. Elk huis kan energiezuinig zijn, of het nu gaat om een nieuwe of bestaande woning. Rabobank heeft meer dan duizend hypotheekadviseurs die zijn opgeleid tot ‘Adviseur Duurzaam Wonen’. Ze helpen je graag bij je duurzame woonwens.

Daarnaast neemt de vraag naar ouderenhuisvesting in Nederland toe door vergrijzing en een tekort aan geschikte, betaalbare woningen. Tegelijkertijd blijft de huidige generatie 55-plussers langer zelfstandig wonen. Rabobank vindt het belangrijk dat ouderen zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen, waarbij zorg en welzijn centraal staan.

De bank biedt handige tips en oplossingen om het comfort en de veiligheid in huis te vergroten en wil een impactvolle bijdrage leveren door ouderen te ondersteunen bij zelfbouwprojecten en door te investeren in vitale gemeenschappen. Op deze manier kan Rabobank ook zorgen voor een betere doorstroom op de woningmarkt. Ontdek wat je kunt doen en zet de eerste stap. Op de website lees je meer over de financiering voor het verduurzamen van je huis en vraag je de duurzamehuis-scan aan. Ook vind je er praktische tips om langer zelfstandig te wonen.

  • Auteur: Guus Peters
  • Fotograaf: Koen Verheijden

Meer lezen over dit onderwerp?

Wat vind jij van de digitale Rabo &Co?

Wat fijn dat je je mening wilt geven over de digitale Rabo &Co. Daar zijn we heel blij mee.

max. 500 tekens