‘Mooi idee dat de natuur weer een plekje krijgt op de boerderij’

Toen de familie Luemes een aantal jaar geleden hoorde dat de gemeente Oude IJsselstreek plannen had om woningen te bouwen op vijf hectare grond naast de boerderij, moesten ze wel even slikken. Ze bedachten een plan in de hoop de gemeente op andere gedachten te brengen: als ze nu eens op anderhalf hectare van die grond een boomgaard en een koffiehoek zouden inrichten? Waar ze schoolklassen konden ontvangen om te laten zien hoe appels groeien en waar ze rondleidingen konden geven? En producten verbouwen om te verkopen in de eigen boerderijwinkel? Dan kon de gemeente op de rest van de grond bouwen en zou er toch een groene buffer liggen tussen de woningen en het boerenbedrijf.

De gemeente kon zich in de plannen vinden en inmiddels is de eerste schop de grond in gegaan voor het groenproject. Er komen bomen van oude fruitrassen, bessenstruiken en notenbomen. Ook wil Luemes inzamelpunt worden voor fruit van particulieren en daar sap van maken.

Hoe verschillend hun achtergrond ook is, alle familieleden hebben hart voor het bedrijf: dochter Gieneke werkte in de zorg, maar houdt zich tegenwoordig vooral bezig met de versinkoop voor de winkel, personeelszaken en de administratie. Daarnaast biedt ze één dag per week dagbesteding op de boerderij aan twee jongens met een beperking.

Haar man Wouter had een baan als milieuadviseur, maar is inmiddels fulltime boer. Hij doet de inkoop, timmert houten kasten voor de winkel, bovendien is hij de imker van de familie. Afgelopen zomer verkocht hij zijn eerste eigen potje honing in de landwinkel, vertelt hij trots.

Gienekes broer Arjan ‘zit iets passiever in het bedrijf’, zoals hij het zelf verwoordt. ‘Ik heb een softwarebedrijf en werk circa één dag per week mee op de boerderij.’ Hij is onder andere druk met de bongerd, zoals de familie Luemes het groene project noemt. ‘Nu verkopen we alleen aardappelen, aardbeien en eieren van eigen boerderij, maar op termijn moet onze bongerd meer producten opleveren. Ook heb ik pitches gehouden om subsidie te krijgen voor de project.’

De aanleg van de bongerd is niet de eerste transitie die het bedrijf doormaakt. Moeder Gerrie vertelt: ‘Mijn schoonouders hadden hier in de buurt een melkveebedrijf, maar hun grond werd opgekocht voor woningbouw. Hun zoon Wim, mijn man dus, heeft het bedrijf toen naar deze plek verplaatst en is overgestapt op akkerbouw: spruiten, aardappelen en aardbeien.’

Al snel openden Wim en Gerrie een winkeltje op de deel. Wim: ‘Dat bleef klein tot we in 2009 lid werden van Landwinkelcoöperatie. Toen werd de winkel snel groter.’

Tot in 2018 het noodlot toesloeg: als gevolg van kortsluiting brandden de boerderij en de winkel af, alleen de schuren bleven gespaard. Wim: ‘We hadden niets meer, alleen nog een onderbroek en een T-shirt. Ik had zelfs geen paspoort meer. Ook de auto konden we niet meer gebruiken, want het sleuteltje was verbrand.’ Gieneke herinnert zich hoe de familie van alle kanten hulp kreeg. ‘Oud-werknemers en buurtbewoners kwamen ons spontaan helpen, we mochten eten bij restaurants in de buurt. Fantastisch.’

Eind van de zomer in 2019 was de nieuwe winkel klaar. Toen die een paar maanden draaide, brak corona uit. Gerrie: ‘Gelukkig mochten we als levensmiddelenzaak open blijven, dus ook die ramp hebben we overleefd. We hebben veel geluk gehad.’

Wouter herinnert zich hoe hij zich in die tijd ontpopte tot marktkoopman. ‘Omdat er maar maximaal tien mensen tegelijk in de winkel mochten zijn, zette ik een groentekraam aan de weg. Daar stond ik de hele dag praatjes te houden met mensen, want daar had men toen veel behoefte aan.’

Eén keer per week komen de gezinsleden bij elkaar om de gang van zaken te bespreken. ‘Als je met z’n vijven in een maatschap zit, is het goed om problemen, wensen en vragen te bespreken. We zijn het niet altijd eens, maar we komen er wel altijd uit’, aldus Gieneke. Wouter: ‘Gelukkig delen we normen en waarden, zoals de zorg voor de omgeving en voor elkaar. Zo mogen minima elke maandag gratis aardappelen en eieren ophalen.’

De familie onderstreept dat ze veel heeft gehad aan de coaching die ze kreeg toen Wim en Gerrie het rustiger aan wilden doen en de nieuwe generatie meer taken op zich nam. Wouter: ‘Dat zou elke agrarische familie moeten doen bij bedrijfsoverdracht op de volgende generatie en als er nieuwe plannen worden ontwikkeld. Dan worden problemen eerder gesignaleerd en kun je dingen uitspreken.’ Vader Wim is het daar helemaal mee eens.

‘Een paar jaar geleden moest ik nog niets hebben van een voedselbos, ik zag alleen maar brandnetels en bramen voor me. Maar inmiddels vind ik het een mooie gedachte dat we de natuur weer een plek geven op dit bedrijf.’