Ecologisch boeren

Op Eko-boerderij De Eerste in Marknesse werken vijf compagnons samen aan drie biologische bedrijven: Ekoboerderij de Eerste (melkveehouderij en kaasmakerij), Ekogroenten de Eerste (akkerbouw en groente) en Ekoboerderijwinkel de Eerste (verkoop en distributie). Samen runnen de vennoten een veelzijdig landbouwbedrijf van negentig hectare, met in totaal zo’n veertig medewerkers, inclusief seizoenswerkers. ‘Maar ik beschouw niemand als personeel’, zegt Gerrit Marsman senior (68).

De boerderij won begin 2025 de Ekoland Innovatieprijs. De jury prees de manier waarop het bedrijf landbouw, korte ketens en gemeenschapszin weet te verbinden. Drie van de vijf kinderen van Marsman sr. en veel van zijn kleinkinderen – hij heeft er dertien – helpen mee, net als schoonzonen en -dochters. ‘Mijn dochter is hoofd van de winkel, mijn zoon en zijn vriendin doen de groenten, en mijn schoonzoon en zijn broer runnen de veehouderij’, zegt Marsman. ‘Iedereen heeft zijn plek.’

Op het erf staat een zelfrijdende schoffelmachine die de paden tussen de gewassen schoonhoudt. ‘Die hebben we precies zo laten maken als wij hem wilden hebben’, zegt Gerrits schoonzoon Erik Ploer. Hij is verantwoordelijk voor de kleinhandelstak. ‘We telen zo’n dertig gewassen, dus handmatig wieden is gewoon niet meer te doen.’

Die variatie in gewassen is bewust: het zorgt voor minder ziektes in de bodem en een weerbaarder ecosysteem. ‘Veel boeren wisselen hun teelten af in een cyclus van drie of vier jaar’, legt Marsman uit. ‘Wij doen dat pas na zes jaar. Door die langere pauze krijgt de bodem meer rust en kan hij zich beter herstellen.’

Marsman senior is uitgesproken over het waarom van hun keuzes. ‘Economie mag nooit op één staan. Het gaat erom hoe je met de wereld omgaat. Wij willen landbouw bedrijven die goed is voor mens, dier en bodem. Natuurlijk moet je geld verdienen, maar niet ten koste van alles.’

Door de jaren heen heeft de boerderij zich ontwikkeld tot een veelzijdig bedrijf met een sterke focus op regionale afzet. ‘Naast onze eigen producten, zoals de groenten, vlees en kaas, worden bij tientallen boeren, tuinders en fruittelers rechtstreeks producten ingekocht en weer verkocht aan tientallen winkels’, aldus Ploer.

‘Uitsluitend biologische producten, zoveel mogelijk uit de regio en met korte lijnen. In een straal van zo’n 25 kilometer rondom de boerderij bezorgen we boodschappen bij consumenten thuis. Om onze klanten te laten meebeleven wat er allemaal gebeurt op de boerderij sturen we wekelijks een nieuwsbrief. Ook organiseren we open dagen, soms in samenwerking met drie andere biologische boerderijen op loopafstand; zo kunnen bezoekers wandelend de vier bedrijven bezoeken.’

Via hun eigen bezorgdienst leveren ze aan zo’n zestig winkels. ‘We zijn begonnen met een paar kratjes achter in de auto, nu rijden we met vier gekoelde bezorgauto’s’, vertelt Ploer. ‘Het is behoorlijk uit de hand gelopen. ’ De toekomst van ecologisch boeren wordt bij De Eerste niet gepland in een vergaderzaal, maar geleefd op het land, in de kaasmakerij en aan de keukentafel. ‘We bestaan bijna veertig jaar’, zegt Marsman, ‘maar we bruisen als nooit tevoren.’